Από την ομιλία του Απ. Κωνσταντινίδη κατά την τελετή των εγκαινίων του κτιρίου της Βιβλιοθήκης Ζαγοράς που έλαβε χώρα την 30η Ιανουαρίου του 1961 στεκόμαστε σε ένα σημαντικό σημείο της:
"Κατὰ τὴν ἐπίσημον καὶ ἱστορικὴν ταύτην στιγμὴν θεωροῦμεν ἐπιβεβλημένον ἡμῖν καθῆκον, ὅπως μνησθῶμεν καὶ ἄλλων παραγόντων, οἵτινες, εἴτε ἐκ συμπτώσεως εἴτε ἐξ ἐπιγνώσεώς των, συνετέλεσαν πάντως εἰς τὴν εὐόδωσιν τοῦ σήμερον ἐγκαινιαζομένου τούτου ἱδρύματος.
Ὁ ἐκ Ζαγορᾶς καταγόμενος Κίμων Πανταζόπουλος, κάτοικος Σμύρνης καὶ ἐν Δενιζλῇ διατηρῶν τὰς βιομηχανικὰς καὶ ἐμπορικὰς ἐγκαταστάσεις του, ἀφῆκε διὰ διαθήκης του γενναῖα ποσὰ εἰς πλεῖστα ὅσα φιλανθρωπικὰ ἱδρύματα, εἰς ναοὺς καὶ σχολεῖα τῆς Σμύρνης καὶ τοῦ Δενιζλῆ. Διὰ τὰς κοινότητας Σμύρνης καὶ Ζαγορᾶς ἐπεφύλαξε τὰ μεγαλύτερα ποσὰ δι’ ἐκπαιδευτικὰ ἱδρύματα καὶ δι’ ὑποτροφίας ἐπιμελῶν εἰς τὰ μαθήματα νέων καὶ νεανίδων πτωχῶν καὶ ἀπόρων οἰκογενειῶν."
Αλευροβιομήχανος λοιπόν στο Δενιζλή της Μικρασίας ο Κίμων Πανταζόπουλος. "Ἀπόχτησε δικά του ἐργοστάσια καὶ ἔγινε βαθύπλουτος" σημειώνει ο Γιώργος Θωμάς σε δημοσίευμά του στην τοπική εφημερίδα "ΘΕΣΣΑΛΙΑ" της 24ης Μαΐου 1987. "Δυστυχῶς ὅμως πολὺ λίγα στοιχεῖα γύρω ἀπ' τὴν ζωή του ξέρουμε" συνεχίζει στο ἴδιο δημοσίευμα...
Στο "Ἡμερολόγιον τοῦ Σκόκου, ἔτος 21ον, 1906" στο κεφάλαιο "Φυσιογνωμίαι ἐκ τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ" στην σελίδα 93 διαβάζουμε:
"ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΚΙΜΩΝ
Ἐκ τῶν κορυφαίων ἐμπόρων τῆς Ἀνατολῆς, τῶν αὐτοδημιουργήτων, τῶν κατακτώντων τὰς περιστάσεις διὰ ϑελήσεως σιδηρᾶς καὶ πνεύματος ὑπερόχου καὶ φιλοπόνου. Νεώτατος ἔφυγεν ἐκ τῆς γενεϑλίου του, τῆς Ζαγορᾶς τοῦ Πηλίου, εἰς Βαϊνδήριον τῷ 1870 καὶ ἐντὸς πενταετίας ἵδρυσεν εἰς Δενιζλῇ μετὰ τοῦ πρεσβυτέρου ἀδελφοῦ του Ἀντωνίου τέσσαρα μεγάλα ἀτμοκίνητα καὶ ὑδροκίνητα ἐργοστάσια ἀλευροποιΐας, ἐν οἷς εὑρίσκουν ἄρτον καὶ πόρον ζωῆς ἔντιμον 300 οἰκογενειάρχαι. Καὶ τὸ μὲν δημιουργικὸν καὶ ἐπιχειρηματικὸν πνεῦμα τοῦ ἀνδρὸς μαρτυρεῖ ἅπαξ ἔτι τὴν ἔκτακτον νοημοσύνην καὶ ἐπιβολὴν τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς. ᾿Αλλ’ ὅ,τι ἰδίως ἐξαίρει αὐτὸν εἰς περιωπὴν ἐν τῇ συνειδήσει τῶν ὁμογενῶν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, εἶνε ἡ εὐγενὴς αὐτοῦ τάσις πρὸς τὴν ἀγαϑοεργίαν. Οἱ πένητες, τὰ ὀρφανά, οἱ ἐν τῇ φυλακῇ, οἱ ἀσϑενεῖς͵ οἱ ἐνδεεῖς, οἱ ἀπόκληροι τῆς ζωῆς, ὅλη ἡ κλίμαξ τῆς ἀνθρωπίνης δυστυχίας ἐν τῷ κύκλῳ τῆς εὐεργετικῆς του δράσεως, εὑρίσκουσιν ἐν τῷ προσώπῳ αὐτοῦ παραμυϑίαν. Εἶνε τῆς φιλανϑρωπίας ἡ ἐνσάρκωσις, εἶνε ἡ χεὶρ τῆς Προνοίας, τὸ σέμνωμα τῆς αὐτόϑι ὁμογενοῦς κοινότητος. Ἠνήγειρε ναὸν χάριν τῶν κατοίκων, μέγαρον λέσχης, κατεσκεύασε ἔργα ἐξωραϊστικά, ἐν οἷς ὡραίαν εὐρεῖαν καὶ δενδρόφυτον λεωφόρον δισχιλίων μέτρων, δικαίως ὀνομασθεῖσαν Λεωφόρον Πανταζοπούλου. Ἀληϑῶς δέ, σπανίως ὁ πλοῦτος συνηντήϑη μὲ καρδίαν τόσῳ φιλάνϑρωπον καὶ χριστιανικώτατα ἀλτρουϊστικήν."
Ἡμερολόγιον τοῦ Σκόκου, ἔτος 21ον, 1906, "Φυσιογνωμίαι ἐκ τοῦ ἔξω Ἕλληνισμοῦ"
Έπειτα από τη θεαματική επιτυχία των επιχειρήσεών του, ο Κίμων Πανταζόπουλος διέθεσε μεγάλα ποσά από τα κέρδη του στην αγορά δύο επιβλητικότατων κτιρίων στην πόλη της Σμύρνης. Το ένα από αυτά ήταν στην συμβολή της οδού Γαλάζιο (Rue Galazzio) με την προκυμαία της πόλης στο οποίο στεγαζόταν η περίφημη "Λέσχη των Κυνηγών". Σ' αυτό πρόσθεσε έναν ακόμα όροφο ο οποίος απετέλεσε την μόνιμη κατοικία του. Το άλλο κτίριο βρίσκονταν στην ίδια οδό αλλά όχι πάνω στην προκυμαία και ήταν νοικιασμένο από το Αμερικανικό Προξενείο. Σε μια πτέρυγα του δεύτερου αυτού κτιρίου διατηρούσε και το προσωπικό του γραφείο.
 |
| Η Λέσχη των Κυνηγών. Πηγή: "ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ" |
Μια πολύ ζωντανή και γλαφυρή περιγραφή της Λέσχης των Κυνηγών μας δίνει ο Νικόλαος Καρτσωνάκης-Νάκης στο βιβλίο του "ΘΥΜΑΜΑΙ ΤΗΝ ΣΜΥΡΝΗ":
"Η ΛΕΣΧΗ
Ο πατέρας μου έφυγεν από τον καφενέ του αδελφού του Μπαρμπαντώνη και ήπιασε δουλειά στην αψηλή λέσχη των κυνηγών, που λεγότανε κτήμα Αλλιότι. Κατά το 1910 τη Λέσχη αυτή την αγόρασε ο Κίμων Πανταζόπουλος, ο οποίος με τον αδερφό του είχανε αλευρόμυλο στο Ντενιζλή. Καταγόντουστε από το Πήλιο και γενήκανε Ιταλοί υπήκοοι για να μπορέσουνε να εργαστούνε σ’ εκείνο το βάθος της Ανατολής που ήτανε μεγάλη σιτοπαραγωγική περιφέρεια. Όταν την αγόρασε πρόστεσε στο χτίριο της Λέσχης ακόμα ένα πάτωμα, τόκανε κατοικία του και το διακόσμησε με μεγάλη πολυτέλεια. Θυμάμαι την πρωτοχρονιά του 1911 που γενήκανε τα εγκαίνια της Λέσχης έπειτα από την προσθήκη. Είχανε ανάψη τα καλοριφέρ και μυρίζανε δυνατά οι φρέσκιες μπογιές. Εμένα με διορίσανε φωτιατζή, μου βάλανε μια κατακόκκινη στολή της φωτιάς, σύμβολο της ειδικότητάς μου και ένα κασκέτο με χρυσό γαλόνι τρία δάχτυλα φάρδος. Η δουλειά μου ήτανε να βάζω αναμμένα κάρβουνα στση λουλάδες των ναργκιλέδων των μελών της Λέσχης, γιατί εκείνα που ήβαζε ο πατέρας μου χωνεύανε.
- Μικρέ, φέρε μου φωτιά, μου φωνάζανε. Τα κάρβουνα τα είχα μέσα σ’ ένα μπρούτζινο μαγκαλάκι με αχιλιά και τάβαζα απάνω στο λουλά με μασιά.
Επίσης ήκανα χουσμέτια - θελήματα. Με στέλνανε τα μέλη στην πόστα - ταχυδρομείο-, με στέλνανε να τους αγοράσω τσιγάρα, με στέλνανε να πάω στα σπίτια τους να τους φέρω το πανωφόρι τους ή το παρασόλι τους ή να πάω τίποτα ψώνια και μου δίνανε πάντα μπαξίσι κανένα δυο μεταλλήκια, και κανένα τεσσαράκι οι πιο κουβαρντάδες.
Η λέσχη - το κλουπ - είχε τρία πατώματα, χώρια η κατοικία του Πανταζόπουλου. Το ισόγειο είχε δυο στενόμακρες αίθουσες και τις χώριζε ένας μακρύς διάδρομος. Στη μια μαζευότανε μια ομάδα από μέλη που ήτανε όλοι φίλοι, καμιά εικοσαριά άτομα. Στην άλλη αίθουσα ήτανε τα μπιλλιάρδα.
Το Λογότυπο της Λέσχης τυπωμένο πάνω αριστερά σε επιστολόχαρτο. Πηγή: collectio.bid
Το μεγαλύτερο μέρος του δεύτερου πατώματος τόπιανε η σάλα της Λέσχης. Είχε τρία παράθυρα στο νοτιά και τρεις τζαμόπορτες προς τη θάλασσα. Ομπρός από τις τζαμόπορτες υπήρχε ένας ευρύχωρος εξώστης μαρμαρένιος κι η σκάλα του κατέβαινε στον κήπο, προς τη θάλασσα, στον οποίο ηκαθούντοστε τα μέλη τα καλοκαιριάτικα βράδυα και τα καλοκαιριάτικα πρωινά, γιατί είχε γύρω γύρω και από πάνω τέντες.
Το εσωτερικό της σάλας ήτανε τετράγωνο, γύρω στους τοίχους υπήρχανε πέτσινοι καναπέδες. Δεξιά και αριστερά από την εσωτερική της είσοδο είχε δυο μεγάλους καθρέφτες. Στο κέντρο της σάλας ήτανε ένα μεγάλο μαρμαρένιο στρογγυλό τραπέζι κάτω από το πολύ ωραίο πολύφωτο. Πολλά άλλα μικρότερα μαρμαρένια τραπέζια ήτανε διασκορπισμένα σε κανονικές σειρές. Κάτω στο έδαφος κόκκινα χαλιά με μπλε διακόσμηση επίτηδες παραγγελμένα. Γύρω γύρω της σάλας σε αρκετό ύψος ήτανε ένας συνεχής εξώστης στον οποίον βρισκότανε το πιάνο κι ήπαιζε εκεί μουσική όταν δίνανε τους μεγάλους αποκρηάτικους χορούς. Σ’ αυτόν τον εξώστη καθούντοστε οι ηλικιωμένες κυρίες και τα παιδιά και κυττάζανε εκείνους που χορεύανε κάτω στη σάλα.
Τα μέλη της Λέσχης ήτανε οι περισσότεροι εμπόροι και μερικοί γιατροί, ο Μπρουνέτης, ο Αναστασιάδης και άλλοι. Μερικοί Δικηγόροι ο Ευσταθόπουλος, ο ποιητής Μιχαλάκης Αργυρόπουλος. Ρωμηοί, Αρμεναίοι, Φράγκοι και μερικοί Τούρκοι παίζανε ήσυχα ντόμινο και φουμάρανε τους ναργκιλέδες τους με αξιοπρέπεια. Καθόντανε μοναχικός πάντα ένας Τούρκος με ξανθό γενάκι και διάβαζε όλο εγγλέζικα βιβλία. Λέγανε πως ήτανε Eγγλέζος και τούρκεψε. Γύρευε τι μηχανή της ιντέλιτζενς σέρβις ήτανε κι αυτός.
Τα ούζα πηγαινοερχόντανε, οι μεζέδες άφθονοι και μια ατμόσφαιρα θαλπωρής ήτανε ξαπλωμένη μέσα στη σάλα. Υπήρχανε ακόμα δυο σάλες που παίζανε τάβλι και στο βάθος μια αίθουσα αναγνωστηρίου, μια μικρή βιβλιοθήκη κι ένα γραφείο.
Στο απάνω πάτωμα ήτανε τρεις άλλες αίθουσες που παίζανε χαρτιά. Αλλά εκεί δεν αφίνανε να μπης. Στο διάδρομο ηκαθόντανε το γκαρσόνι ο Αλέκος κι είχε κι αυτός το ναργκιλέ του και φούμαρε. Μόλις χτύπαγε το κουδούνι πεταγότανε μέσα στις αίθουσες.
Τραπουλόχαρτα ειδικά τυπωμένα για την "Λέσχη τῶν Κυνηγῶν". Κάθε χρόνο τις απόκρηες δίνανε τέσσερις χορούς κι ακόμα έναν σαρακοστιανό. Στους χορούς αυτούς προσκαλάγανε κι άλλους Σμυρναίους που δεν ήτανε μέλη της Λέσχης. Ήτανε ωραίες κοινωνικές συγκεντρώσεις όπου οι πλούσιες Σμυρνιές δείχνανε την πολυτέλειά τους, φορώντας ακριβά φορέματα και πολύτιμα κοσμήματα. Η μεγάλη αίθουσα ήτανε κοσμημένη με πούλουδα και στα παράθυρα είχανε κρεμασμένες σημαίες διαφόρων εθνών. Όταν ήτανε αραγμένα στο λιμάνι της Σμύρνης ξένα πολεμικά πλοία προσκαλούσανε τους αξιωματικούς των, οι οποίοι ηρχόντουστε με τη μεγάλη στολή τους και δίνανε μια ξεχωριστή λάμψη στους χορούς..."
Μάλλον δεν είναι πολύ γνωστό αλλά το κυνήγι ήταν από τις αγαπημένες ασχολίες των Σμυρνιών. Περίπου 30.000 επίσημες άδειες είχαν δοθεί σε Σμυρναίους κυνηγούς το έτος 1900 και έτσι, όπως λέει ο Σολομωνίδης, «φυσικό και επόμενο» ήταν η ίδρυση στη Σμύρνη της Λέσχης των Κυνηγών. Το κτίριο που στέγαζε το Club des Chasseurs ήταν ένα τριώροφο κτίσμα εκλεκτικιστικού ρυθμού, με πλούσιο γλυπτό διάκοσμο και περίτεχνα κιγκλιδώματα στον περίβολο, στα μπαλκόνια και στη στέγη. Βρισκόταν στη γωνία που σχημάτιζε η προκυμαία με την οδό Γαλάζιο (Rue Galazzio) και θεωρούνταν ένα από τα κομψότερα κτίρια της Σμύρνης. Η λεγόμενη «Υψηλή» Λέσχη έχει ιδιαίτερη σημασία για την ιστορία της Σμύρνης, όχι μόνο για την «προαγωγή του κυνηγιού και της σκοποβολής» αλλά και για την ίδια τη Μικρασιατική Εκστρατεία. Μπροστά από τη Λέσχη των Κυνηγών έγινε πριν από έναν αιώνα, στις 15 Μαΐου 1919, η τελετή υποδοχής του ελληνικού στρατού από τον Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο... Πολλές άλλες πληροφορίες για τη "Λέσχη" που δέσποζε στην προκυμαία της Σμύρνης δίνει το ωραίο άρθρο της "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ": Σμύρνη, από τη «χρυσή εποχή» στο 1922
Η " Ὑψηλή Λέσχη τῶν Κυνηγῶν" μετά την ελληνική απόβαση στα 1919 φιλοξένησε το ελληνικό στρατηγείο κατά την Μικρασιατική εκστρατεία και μετονομάστηκε σε "Σπίτι τοῦ Στρατιώτη".
________________________________________________________________________________________________________
Η ΔΙΑΘΗΚΗ ΤΟΥ ΚΙΜΩΝΟΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΥ
Από ένα φωτοτυπημένο αντίγραφο της Διαθήκης του Κίμωνος Πανταζοπούλου μεταφέρουμε το μεγαλύτερο μέρος της που διακρίνεται καθαρά και είναι δυνατόν να αναγνωσθεί. Κάποια σημεία δεν διακρίνονται ή λείπουν, προφανώς λόγω διαφοράς διαστάσεων με τις πρωτότυπες δακτυλογραφημένες σελίδες.
"Ἡ Διαθήκη μου
Αὐτὴ εἶναι ἡ διαθήκη μου ἐμοῦ Κίμωνος Πανταζοπούλου, ἐμπόρου, ὑπηκόου Ἰταλοῦ κατοίκου Σμύρνης τὴν ὁποία ἔγραψα ὁλόκληρον ἰδιοχείρως ἐν Σμύρνῃ ἐν τῷ Γραφείῳ μου σήμερον ἡμέραν Δευτέραν δωδεκάτην (12) Μαρτίου τοῦ ἔτους χίλια ἐννεακόσια δέκα ὀκτὼ 1918.
Ἀφίνω κατὰ κυριότητα εἰς τὴν σύζυγὸν μου Ἀρχώ, τὸ γένος Σισμανοπούλου πάντα τὰ ἔπιπλα, σκεύη, κοσμήματα καὶ ἄλλα ἀντικείμενα, ἐκτὸς τῶν ἐμπορευμάτων, χρημάτων, γραμματίων καἰ ἀξιῶν, τὰ ὁποῖα θὰ εὑρεθοῦν ἀνήκοντα εἰς ἐμὲ κατὰ τὸν θάνατόν μου, ἐν τῇ οἰκίᾳ ἐν τῇ ὁποίᾳ κατοικῶ καθὼς καὶ ἐν τῷ Γραφείῳ μου ἐν Σμύρνῃ.
Ἀφίνω κατ' ἐπικαρπίαν εἰς τὴν αὐτὴν σύζυγὸν μου Ἀρχὼ τὰ ἐν Σμύρνῃ ἰδιόκτητα κτήματά μου ἤτοι
(1) τὴν οἰκίαν μετὰ τῆς πτέρυγος καὶ τῶν ὑπ' αὐτὴν μαγαζείων ὁλόκληρον ὡς ἔχει, τὴν κειμένην ἐν Σμύρνῃ ὁδὸς Γαλαζίου, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐνοικιασμένην ἤδη τὸ Ἀμερικανικὸν Προξενεῖον καὶ εἰς τὴν πτέρυγαν τῆς ὁποίας ἐχω τὸ γραφεῖον μου. καὶ
(2) τὴν ἐπὶ τῆς προκυμαίας μεγάλην οἰκοδομὴν εἰς τὸ ἐπάνω πάτωμα τῆς ὁποίας κατοικῶ καὶ τῆς ὁποίας τὰ ἄλλα πατώματα ἔχει ἐνοικιασμένα πρὸ ἐτῶν ἡ Λέσχη τῶν κυνηγῶν, ἐπιθυμῶ δὲ καὶ ὁρίζω ὅπως τὰς δύο ταύτας οἰκοδομὰς παραλάβῃ μετὰ τὸν θάνατόν μου ἡ σύζυγός μου καὶ διαχειρίζεται ταύτας ἐφ' ὅσον ζῆ εἰσπράττουσα καὶ διαθέτουσα κατὰ βούλησιν ἐφ' ὅσον ζῆ τὰ εἰσοδήματα αὐτῶν πληρώνουσα τοὺς φόρους, τὰ ἀσφάλιστρα καὶ τὰ λοιπά.
Μετὰ τὸν θάνατον τῆς συζύγου μου κληροδοτῶ τὰ ἀνωτέρω δύο κτήματά μου εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ὀρθόδοξον Κοινότητα Σμύρνης καὶ εἰς τὸν δῆμον τῆς Ζαγορᾶς ἀπὸ κοινοῦ ὑπὸ τὸν ἀμετάβλητον ὅρον νὰ συστηθῇ διὰ τοῦ κληροδοτήματος τούτου μόνιμος καὶ διαρκὴς ὑποτροφία φέρουσα τὸ ὄνομὰ μου, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἀποστέλλωνται ἐν Εὐρώπῃ ἤ ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐκπαιδεύωνται ἤ τελειοποιῶνται ὡς νηπιαγωγοὶ καὶ δημοδιδάσκαλοι πρακτικῆς τινὸς χρησίμου τέχνης ἤ βιοτεχνίας μαθηταὶ ἤ μαθήτριαι γυμνασίου ἤ σχολῆς δημοσίας ἤ ἰδιωτικῆς τῆς Ἑλληνικῆς Κοινότητος Σμύρνης ἤ τοῦ δήμου Ζαγορᾶς ... ... ... ... ... ... Ὀρθόδοξοι ἐγκατεστημένοι ἐν Σμύρνῃ ἤ ἐν Ζαγορᾷ, ἐντελῶς πτωχοὶ προτιμητέων τῶν στερουμένων γονέων, διακριθέντων ἐπὶ ἐπιμελείᾳ, χρησιμότητι ἠθῶν. Τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως καὶ τῶν δύο τόπων, ἀριθμὸν καὶ γένος τῶν ὑποτρόφων τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἐπαγγέλματος, τὸν τόπον τῶν σπουδῶν, τὴν δαπάνην καὶ διάρκειαν αὐτῶν, τὰ τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ τῶν ὑποχρεώσεων τῶν ὑποτρόφων καθὼς καὶ πάσας ἀνεξαιρέτως τὰς λεπτομερείας τῆς ὑποτροφίας ταύτης ἐπιθυμῶ νὰ κανονίσῃ ὁριστικῶς διὰ Βασιλικοῦ διατάγματος ἤ ἄλλως πως ὁ κατὰ τὸν θάνατὸν μου Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Παιδείας ἐν Ἑλλάδι μὲ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀκοῦον πρὸς τοῦτο τὰς προϊσταμένας ἀρχὰς τῆς Κοινότητος Σμύρνης καὶ τοῦ δήμου Ζαγορᾶς ὡς καὶ τοὺς ἐκτελεστάς μου. Ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς θὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν θὰ εἶναι συμφέρουσα ἡ διατήρησις τῶν κληροδοτουμένων κτημάτων καὶ ἐὰν ἀποφασισθῇ ἡ πώλησις αὐτῶν αὐτὸς θὰ καθορίσῃ τὸν τρόπον τῆς καλλιτέρας πωλήσεως αὐτῶν καὶ θὰ φροντίσῃ νὰ κατατεθῇ τὸ ἐκ τῆς πωλήσεως εἰσπραχθησόμενον ποσὸν ἐντόκως καὶ ἀδιασπάστως παρά τῇ Ἐθνικῇ τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ἡ ἀφινομένη εἰς τὴν σύζυγὸν μου κινητὴ καὶ ἀκίνητος περιουσία ἀποδειχθῆ ὅτι εἶναι κατωτέρα τοῦ ἑνὸς τρίτου 1/3 (ποσὸν τοῦ τόκου τοῦ ὁποίου θὰ λαμβάνῃ) τῆς εὑρεθησομένης κατὰ τὸν θανατον περιουσίας μου, ὁρίζω ὅπως οἱ ἐκτελεσταί μου καταθέσωσι παρά τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος τὸ ἀναγκαῖον πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἐν λόγῳ 1/3 ποσόν, τοὺς τόκους τοῦ ὁποίου θὰ λαμβάνῃ ἐφ' ὅσον ζῆ ἡ σύζυγός μου Ἀρχώ. Μετὰ δὲ τὸν θάνατον αὐτῆς κληροδοτῶ ἐπισης τὸ κατατεθησόμενον ποσὸν ὡς ἀνωτέρω εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ὀθόδοξον Κοινότητα Σμύρνης καὶ δήμου Ζαγορᾶς (τῆς Θεσσαλίας) ἀπὸ κοινοῦ διὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ ἀποκλειστικὰ καὶ νομίμως ὑπὲρ τῆς ὑποτροφίας εἰς τὴν ὁποίαν ἀνωτέρω ὁρίζω.
Ἀφίνω τὰ ἑξῆς κληροδοτήματα τὰ ὁποῖα ἐπιθυμῶ νὰ πληρωθῶσιν ἀμέσως ἐλεύθερα παντὸς φόρου κληρονομικοῦ ἤ ἄλλα, ἤτοι
(1) εἰς τοὺς ἀνεψιοὺς μου Κωνσταντῖνον, Ἀντώνιον, Παρασκευούλαν καὶ Ἐλπινίκην Πανταζοπούλου τέκνα τοῦ ἀποθανόντος ἀδελφοῦ Ἰωάννου, ἀπὸ λίρας Ὀθωμανικάς πεντακοσίας (500),
(2) εἰς τὴν σύζυγον χήραν ἀδελφοῦ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
(3) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... εἰς τὴν ἐν Ζαγορᾷ ἀδελφὴν μου Καλλιόπην Μακραραχλῆ λίρας Ὀθωμανικὰς χιλίας (1000) ἐὰν δὲ αὕτη προαποθάνῃ ἐμοῦ ὁρίζω νὰ δοθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐξ ἴσου εἰς τὰ τρία τέκνα της Ἀντώνιον, Μαργήν καὶ Καλλιόπην.
(4) εἰς τὸν σύζυγον τῆς ῥηθείσης ἀδελφῆς μου Θεμιστοκλήν Μακραραχλῆ λίρας Ὀθωμανικὰς πεντακοσίας (500) ἐὰν δὲ οὗτος προαποθάνῃ ἐμοῦ ἐπιθυμῶ τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ δοθῇ ἐξ ἴσου εἰς τὰ τρία ῥηθέντα τέκνα Ἀντώνιον, Μαριγὴν καὶ Καλλιόπην.
(5) εἰς τὸν ἀνεψιόν μου Ἀθανάσιον Πανταζόπουλον (υἱὸν τῆς ἀδελφῆς μου Καλλιόπης) λίρας Ὀθωμανικὰς δύο χιλιάδας (2000).
(6) εἰς τὸν ἐξάδελφόν μου Ἀργύρην Άργυρόπουλον ἐν Σμύρνῃ λίρας Ὀθωμανικὰς χιλίας (1000)
(7) εἰς τὰς ἐξαδέλφας μου Στέλιαν 'Αναγνωστίδου καὶ Σοφίαν Πριάμου ἐν Σμύρνῃ ἀπὸ λίρας Ὀθωμανικὰς πεντακοσίας (500) εἰς ἑκάστην
(8) εἰς τὸν γυναικάδελφόν μου Κωνσταντῖνον Σισμανόπουλον λίρας Ὀθωμανικὰς χιλίας (1000)
(9) εἰς τὸν γυναικάδελφόν μου Μιχαὴλ Σισμάνην λίρας Ὀθωμανικὰς πεντακοσίας (500)
(10) εἰς τὸν δῆμον Ζαγορᾶς τῆς Θεσσαλίας ὅπου ἐγεννήθην λίρας Οθωμανικὰς δέκα χιλιάδας (10.000) ἐκ τῶν ὁποίων λίραι Ὀθωμανικαὶ δύο χιλιάδαι (2000) νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς πτωχοὺς τῶν συνοικῶν τῆς Μεταμορφώσεως καὶ Ἁγίου Γεωργίου, ἀφοῦ πρῶτον χρησιμοποιηθῶσιν ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου λίραι Ὀθωμανικαὶ χίλιαι (1000) διὰ νὰ προικισθῶσι κόραι πτωχαὶ διακριθεῖσαι διὰ τὰ χρηστὰ αὐτῶν ἤθη κατοικοῦσαι εἰς τὰς ἀνωτέρω συνοικίας τὰς δὲ λοιπὰς ὀκτὼ χιλιάδας (8000) ἐπιθυμῶ νὰ διαθέσῃ ἡ προϊσταμένη τοῦ δήμου ἀρχὴ τῇ έγκρίσει καὶ τοῦ ἐν Ἑλλάδι Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Παιδείας ἐπὶ ἀνάγκης ἐκπαιδευτικῆς τοῦ δήμου.
(11) εἰς τὸν Ἱερὸν Ναὸν καὶ σχολὴν τῆς κάτω συνοικίας τῆς Ὀρθοδόξου Κοινότητος Δενιζλῆ λίρας Ὀθωμανικὰς δύο χιλιάδας (2000) εἰς τὸν Ἱερὸν Ναὸν καὶ σχολὰς τῆς ἄνω συνοικίας τῆς Ὀρθοδόξου Κοινότητος Δενιζλίου λίρας Ὀθωμανικὰς δύο χιλιάδας (2000)
(13) εἰς τὸ Ὀθωμανικὸν Νοσοκομεῖον Δενιζλίου λίρας Ὀθωμανικὰς χιλίας (1000)
(14) εἰς τὴν Ἰταλικὴν Ἀγαθοεργὸν Ἀδελφότητα Σμύρνης λίρας Ὀθωμανικὰς χιλίας (1000)
(15) εἰς τὸ Ὀθωμανικὸν Νοσοκομεῖον Σμύρνης λίρας Ὀθωμανικὰς ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
(16) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... λίρας Ὀθωμανικὰς ὀκτὼ χιλιάδας (8000)
(17) εἰς τὴν Εὐαγγελικὴν Σχολὴν Σμύρνης λίρας Ὀθωμανικὰς τρεῖς χιλιάδας (3000)
(18) εἰς τὸ Κεντρικὸν Παρθεναγωγεῖον Σμύρνης λίρας Όθωμανικὰς τρεῖς χιλιάδας (3000)
(19) εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Ὀρφανοτροφεῖον Σμύρνης λίρας Ὀθωμανικὰς τρεῖς χιλιάδας (3000)
(20) εἰς τὸ Βρεφοκομεῖον Σμύρνης λίρας Ὀθωμανικὰς χιλίας (1000)
(21) εἰς τὸ ταμεῖον τῶν Πτωχῶν τῆς Ὀρθοδόξου Κοινότητος Σμύρνης λίρας Ὀθωμανικὰς τριακοσίας (300) καὶ εἰς τοὺς διαφόρους Ἱεροὺς Ναοὺς Σμύρνης τῆς Ἑλληνικῆς Ὀρθοδόξου Κοινότητος Σμύρνης τοὺς συντηροῦντας σχολὴν ἀρρένων καὶ θηλέων ὁρίζω νὰ διανεμηθῶσιν λίραι Ὀθωμανικαὶ δύο χιλιάδαι (2000) ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν ἑκάστου κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ἐκτελεστῶν μου.
Τὸ ὑπόλοιπον τῆς περιουσίας μου κληροδοτῶ ἐπίσης εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ὀρθόδοξον Κοινότητα Σμύρνης καὶ εἰς τὸν δῆμον Ζαγορᾶς Θεσσαλίας ἀπὸ κοινοῦ ὅπως διατεθῇ ἀποκλειστικῶς πρὸς ἄμεσον ἔναρξιν καὶ ἐκτέλεσιν τῆς ὑποτροφίας τὴν ὁποίαν ἀνωτέρω ὁρίζω καὶ ὅπως θέλῃ καθορίσῃ τὰ κατ' αὐτὴν ὁ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ Παιδείας Ὑπουργὸς ἐν Ἑλλάδι.
Ἐκτελεστὰς τῆς διαθήκης διορίζω τοὺς κ.κ. Ἀλέξανδρον Βρουνέτην, ἰατρὸν, καὶ Θεόδωρον Εὐσταθόπουλον, δικηγόρον, τοὺς ὁποίους παρακαλῶ νὰ δεχθῶσιν τὴν ἐντολὴν ταύτην καὶ εἰς τοὺς ὁποίους παρέχω τὸ δικαίωμα νὰ παραλάβωσιν ἀμέσως μετὰ τὸν θάνατὸν μου τὴν περιουσίαν μου καὶ νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐκποίησιν καὶ ἐκκαθάρισιν πάσης κινητῆς καὶ ἀκινήτου περιουσίας περὶ τῆς ὁποίας δὲν ὁρίζω ἄλλως ἐν τῇ διαθήκῃ μου καὶ εἰς τὴν πληρωμὴν πάσης ὑποχρεώσεώς μου καὶ δαπάνην ὡς καὶ τῶν ἀνωτέρω κληροδοτημάτων βέβαιος ὅτι θὰ φροντίσωσι νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἀκριβῶς αἱ ἐπιθυμίαι μου.
Εἰς ἔνδειξιν ἔγραψα ἰδιοχείρως τὴν παροῦσαν διαθήκην μου ἐν Σμύρνῃ ὡς προεῖπον σήμερον 12 τοῦ Μαρτίου 1918.
Κίμων Πανταζόπουλος. (Σελίδες γεγραμμέναι ἰδιοχείρως ὁλόκληροι πέντε ἀριθ. 5 ἐκτὸς τῆς παρούσης)
Κίμων Πανταζόπουλος"
Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ
Ο Κίμων Πανταζόπουλος πέθανε δύο χρόνια μετά την σύνταξη της διαθήκης του, στα 1920. Ο Ζαγοριανός Ρήγας Αποστόλου Πάντος (1886-1936) βουλευτής Λαρίσης, μετά την επανεκλογή του τον Μάρτιο του 1921, προαισθανόμενος την επερχόμενη εθνική αναστάτωση πήρε τον Υπουργό Χαράλαμπο Βοζίκη και έσπευσαν μαζί στην Σμύρνη όπου και κατάφεραν κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο την εκκαθάριση του κληροδοτήματος.
 |
Το κτίριο της "ΛΕΣΧΗΣ" στην φάση που η Σμύρνη καίγεται. Πηγή: Smyrna fire photo album |
Σε λίγο επακολούθησε η καταστροφή... Το μεγαλοπρεπές κτίριο της Λέσχης κάηκε ολοσχερώς όπως και τα περισσότερα στην προκυμαία καθώς και σε άλλα σημεία της πόλης.
Εδώ ακριβώς, αν και δεν σχετίζεται άμεσα με το θέμα της ανάρτησής μας, θα ήταν παράλειψη όμως να μην αναφέρουμε το όνομα του τότε Αμερικανού Γενικού Προξένου στην Σμύρνη George Horton, του ανθρώπου που δεν δίστασε να συγκρουστεί με τις μεγάλες δυνάμεις (και με την ίδια του την χώρα φυσικά) για να μάθει ο κόσμος τις κτηνωδίες και τα εγκλήματα των Τούρκων. Το βιβλίο του "Η ΚΑΤΑΡΑ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ" ("THE BLIGHT OF ASIA"), που περιγράφει τις ανατριχιαστικές εικόνες των ωμοτήτων κατά των Ελλήνων κυρίως αλλά και των Αρμενίων από τους Τούρκους, πολεμήθηκε με μανία στην Αμερική και στην Αγγλία. «Το πιο έντονο αίσθημα που αποκόμισα από τη Σμύρνη είναι το αίσθημα της ντροπής που ανήκω στο ανθρώπινο γένος», γράφει σ' αυτό του το βιβλίο που εκδόθηκε στα 1926. O Horton υπηρέτησε στην Σμύρνη από το 1911 έως το 1917 και από το 1919 έως το 1922. Όπως βλέπουμε πιο πάνω στην διαθήκη του Κίμωνος Πανταζοπούλου που συντάχθηκε το 1918, ήδη το Αμερικανικό Προξενείο είχε ενοικιάσει το ένα από τα δύο μεγάλα ακίνητά του στην πόλη...
 |
| Το κτίριο του Αμερικανικού Προξενείου στη Σμύρνη μπροστά στο οποίο Τούρκος στρατιώτης έχυσε εύφλεκτα υλικά. Κάηκε ολωσδιόλου. Πηγή: George Horton "Η ΚΑΤΑΡΑ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ" |
 |
Το Αμερικανικό Προξενείο πριν και μετά την καταστροφή. Πηγή: www.levantineheritage.com |
" Η κινητή περιουσία εκκαθαρίσθηκε από τους εκτελεστές της διαθήκης του γιατρό Αλέξανδρο Μπρουνέτη και δικηγόρο Θεοδόσιο Ευσταθόπουλο, οι οποίοι προέβαιναν σε καταθέσεις χρηματικών ποσών, κατά διάφορα χρονικά διαστήματα, στο υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας επ’ ονόματι της Κοινότητας Ζαγοράς και της Ελληνικής Κοινότητας Σμύρνης. Οι καταθέσεις αυτές περιελάμβαναν το 1921 142.605,10 δρχ. µε επιτόκιο 4,5%, 5.200, 57 ελβετικά φράγκα µε επιτόκιο 1,5%, 38.387,44 δολλάρια µε επιτόκιο 2%, 4.134 λίρες Αγγλίας µε επιτόκιο 4,5%, 914.874,75 γαλλικά φράγκα µε επιτόκιο 2%, 25.525,17 λίρες Τουρκίας χάρτινες Ταλαάτ άτοκες και, μετά την καταβολή σε διαφόρους κληροδόχους, 1.704,17 και λίρες Τουρκίας τραπεζικές ομοίως άτοκες 4.495. Οι καταθέσεις αυτές μεταφέρθηκαν μετά την καταστροφή του 1922 στην Κεντρική Εθνική Τράπεζα στην Αθήνα και η αξία τους το 1928 υπολογίσθηκε σε 7.885.896 δραχμές, οι οποίες αποτέλεσαν το κεφάλαιο της υποτροφίας ...... Σύμφωνα µε την επιθυμία του διαθέτη για την διαχείριση και τον τρόπο λειτουργίας του κληροδοτήματος εκδόθηκε Προεδρικό Διάταγμα στις 18 Ιουνίου 1928:
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
Ἔχοντες ὑπ᾽ ὄψει τὸ ἄρθρον 16 τοῦ νόμου 403 κλπ. «περὶ διοικήσεως τῶν ὑπὸ τὴν διαχείρισιν τοῦ ὑπουργείου τῆς παιδείας καὶ θρησκευμάτων ὑπαγομένων κληροδοτημάτων», τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νόμου 1643, τὴν διαθήκην τοῦ Κίμωνος Πανταζοπούλου, γραφεῖσαν ἰδιοχείρως τῇ 12 Μαρτίου 1918 ἐν Σμύρνῃ, τὴν ὑπ᾽ ἀριθ. 18 πρᾶξιν τῆς Δ ΄ συνεδρίας τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου τῆς 10 Ἰανοναρίου 1928 καὶ τὰς γνώμας τῶν κοινοτήτων Ζαγορᾶς καὶ Σμύρνης, τῆς δευτέρας ταύτης ἐκπροσωπουμένης, κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις, ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς γεωργίας:Προτάσει τοῦ ἐπὶ τῆς παιδείας καὶ θρησκευμάτων ὑπουργοῦ διατάσσομεν τάδε:
Ἄρθρον 1. Ἐκ τῆς κληροδοτηθείσης εἰς τὰς μνημονευθείσας κοινότητας περιουσίας ὑπὸ τοῦ Κίμωνος Πανταζοπούλου, συνιστᾶται μόνιμος καὶ διαρκὴς ὑποτροφία ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν Πανταζοπούλειος ὑποτροφία σκοποῦσα τὴν σπουδὴν νέων καὶ νεανίδων, ἐκ τῶν κοινοτήτων Ζαγορᾶς καὶ Σμύρνης καταγομένων.
Ἄρθρον 2. Τὸ κεφάλαιον τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον συνιστωμένης ὑποτροφίαςἀποτελεῖται ἐκ τοῦ μέχρι σήμερον ἐκκαθαρισθέντος τοιούτου καὶ ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος κατατεθειμένου ἐπ’ ὀνόματι ἀμφοτέρων τῶν μνημονευθεισῶν κοινοτήτων, ὡς καὶ ἐκ τῆς τυχὸν ἐκκαθαρισθησομένης περιουσίας, κινητῆς τε καὶ ἀκινήτου, τῆς ἐν μικρᾷ Ἀσίᾳ ἀπομεινάσης, μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν καταστροφήν, κατὰ τὰς διατάξεις περὶ ἀποζημιώσεως ἀνταλλαξίμων.Ἄρθρον 3. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος διατάγματος, κοινοποιημένου αὐτῇ, καταμερίζει τὸ ἐν αὐτῇ κατατεθειμένον κεφάλαιον καὶ τοὺς μέχρι σήμερον δεδουλευμένους τόκους κατ’ ἴσην μερίδα δι᾽ ἑκάστην τῶν δικαιούχων κοινοτήτων καὶ ἐπ᾿ὀνόματι ἑκάστης ἰδίᾳ.Αἱ οὕτω δι᾽ ἑκάστην κοινότητα καταμερισθησόμεναι μερίδες κεφαλαίου καὶ τόκων ἀναγράφονται, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 16 τοῦ νόμου 403, ἐν τῷ εἰδικῷ προὐπολογισμῷ τῶν ὑπὸ τὴν ἄμεσον διαχείρισιν τοῦ ὑπουργείου παιδείας καὶ θρησκευμάτων ὑπαγομένων κλῃροδοτημάτων, τῷ ὑπὸ τούτου συντασσομένῳ δι᾽ ἕκαστον οἰκονομικὸν ἔτος συμφώνως ταῖς διατάξεσι τοῦ μνημονευθέντος νόμου.Τοῦ ἀρχικοῦ δὲ κεφαλαίου, παραμένοντος ἀθίκτου, διατίθενται τὰ ἔσοδα μόνον διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ διὰ τῆς διαθήκης τοῦ διαθέτου καθωρισμένου σκοποῦ.
Ἄρθρον 4. Τὰ κατὰ μερίδα κεφαλαίου ἐτήσια ἔσοδα καθ’ ἕκαστον οἰκονομικὸν ἔτος καὶ μετ᾽ ἐντολὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς παϊδείας καὶ θρησκευμάτων εἰσπραττόμενα ἐκ τῆς Ἐθνικ. Τραπέζης ὑπὸ τοῦ δημοσίου κεντρικοῦ ταμίου, διατίθενται πρὸς ἐξόφλησιν τῶν εἰς βάρος ἑκάστης μερίδος, ἰδίᾳ, πραγματοποιουμένων δαπανῶν, συμφώνως τῷ μνημονευθέντι νόμῳ καὶ ταῖς περὶ δημοσίου λογιστικοῦ κειμέναις διατάξεσιν. Αἱ τυχὸν ὑφιστάμεναι καὶ ἀναγνωρισθησόμεναι νόμιμοι ὑποχρεώσεις ἢ ἀπαιτήσεις τρίτων κατὰ τῆς Πανταζοπουλείου ἐκκαθαρισμένης περιουσίας θέλουσι βαρύνει ἐξ ἴσου τὴν κατὰ τὰ προηγούμενα ἄρθρα εἰς ἑκάστην κληροδόχον κοινότητα ἀνήκουσαν κληρονομικὴν μερίδα.
Ἄρθρον 5. Αἱ ὑποτροφίαι παρέχονται μετὰ διαγωνισμόν, ἐνεργούμενον συμφώνως ταῖς διατάξεσι τοῦ νόμον 403 καὶ τῷ κατ’ ἀκολουθίαν τούτου ἐκδοθέντι ἐκτελεστικῷ διατάγματι τῆς 29 Αὐγούστου 1923.Προκειμένου ὅμως περὶ ὑποτροφιῶν δι’ ἐμπορικάς, γεωργικάς, πολυτεχνικὰς καὶ ἐπαγγελματικὰς σχολάς, τὰ μέλη τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν διορίζονται μετὰ πρόσκλησιν τοῦ ἐπὶ τῆς παιδείας ὑπουργοῦ διαλαμβανομένην ἐν τῇ πρὸς τοῦτο προκηρύξει, ἀπὸ τὰ ἁρμόδια κατὰ τὸν σκοπὸν ὑπουργεῖα, παρ᾽ ὧν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ διαβιβάζεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς παιδείας κλπ. πρὸς ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος διορισμοῦ τοῦ ὑποτρόφου.Δικαίωμα πρὸς ἀπόληψιν ὑποτροφίας ἔχουσι νέοι καὶ νεάνιδες ἐκ τῶν ἀπορωτέρων καὶ κατὰ προτίμησιν οἱ μὴ ἔχοντες γονεῖς, τέκνα χριστιανῶν ὀρθοδόξων Ἑλλήνων, ἐκ Ζαγορᾶς καταγομένων καὶ ἐν τῷ δημοτολογίῳ ἐγγεγραμμένων ἢ ἐκ τῶν πρὸ τῆς μικρασιατικῆς καταστροφῆς ἐν Σμύρνῃ ἐγκατεστημένων (sic) καὶ ἤδη ὅπου δήποτε τὴς Ἑλλάδος ἢ ἐκτὸς ταύτης ἐγκατεστημένων καὶ βιούντων, τῆς πρὸ τῆς καταστροφῆς τῆς Σμύρνης καὶ ἐν ταύτῃ ἐγκαταστάσεώς των πιστοποιουμένης διὰ τῶν πρὸς τοῦτο κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις ἁρμοδίων ἀρχῶν.
Ἄρθρον 6. Οἱ διοριζόμενοι ὑπότροφοι ἐκπαιδεύονται εἰς τὰ ἐν Ἑλλαδι δημόσια κατώτερα καὶ ἀνώτερα ἐκπαιδευτὴρια ἢ καὶ ἀνεγνωρισμένα ἰδιωτικὰ τοιαῦτα, διδασκαλεῖα νηπιαγωγῶν, διδασκαλεῖα ἀρρένων καὶ θηλέων, ἱερατικὰς σχολάς, ἐμπορικάς, γεωργικάς, ἐπαγγελματικὰς σχολάς, εἰς σχολὰς πρὸς σπουδὴν τῆς μουσικῆς καὶ τῶν καλῶν τεχνῶν, πολυτεχνικὰς σχολὰς καὶ εἰς τὰ ἐν Ἑλλαδι Πανεπιστήμια πρὸς σπουδὴν τῆς φιλολογίας, θεολογίας, τῶν φυσικῶν καὶ μαθηματικῶν ἐπιστημῶν.Ἀπὸ τοὺς πρωτεύσαντας ἐκ τούτων διπλωματούχους, ἐν ἐπαρκείᾳ πόρων, ἀποστέλλονται μετὰ διαγωνισμὸν καὶ ἐν Εὐρώπῃ πρὸς εὑρυτέραν μόρφωσιν.
Ἄρθρον 7. Τὰ μηνιαῖα ἐπιδόματα διὰ τοὺς ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ἐκτὸς τῶν ἐκπαιδευτηρίων διαιτωμένους καὶ διὰ τοὺς ἐν Εὐρώπῃ ἀποστελλομένους ὑποτρόφους, λαμβανομένων ὑπ᾽ ὄψιν τῶν ὑφισταμένων οἰκονομικῶν συνθηκῶν, καθορίζονται ἑκάστοτε ἐν τῇ πρὸς ἐνέργειαν τοῦ διαγωνισμοῦ δημοσιευομένῃ προκηρύξει: διὰ δὲ τοὺς ἐν ἡμεδαπῇ σπουδάζοντας καὶ ἐντὸς τῶν παιδευτηρίων διαιτωμένους, εἶνε οἷα τὰ διὰ τῶν διατάξεων καὶ κανονισμῶν τῆς λειτουργίας αὐτῶν καθωρισμένα.Εἰς τὸν αὐτὸν ἐπὶ τῆς παιδείας καὶ τῶν θρησκευμάτων ὑπουργὸν ἀνατίθεμεν τὴν δημοσίευσιν καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ παρόντος διατάγματος.Ἐν Ὕδρᾳ τῇ 18 Ἰουνίου 1928
Ὁ Πρόεδρος τῆς δημοκρατίας
Π. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ
Ὁ ὑπουργὸς
Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ
Η «Πανταζοπούλειος υποτροφία» υφίσταται και σήμερα και αφορά καταγόμενους από τη Ζαγορά και τη Σμύρνη νέους για σπουδές σε σχολή Φιλοσοφική, Θεολογική, Φυσικομαθηματική, Πολυτεχνική, Νηπιαγωγών, Δασκάλων, Ιερατικών, Εμπορικών, Γεωργικών, Επαγγελματικών και Μουσικών Σχολών της χώρας. Το Κληροδότημα υπάγεται στην άμεση διαχείριση του Υπουργείου Οικονομικών και προκηρύσσει δύο θέσεις υποτρόφων, µία για κάθε περιοχή, µε διαγωνισμό. Στον προϋπολογισμό του 2013 έχουν αναγραφεί έσοδα του κληροδοτήματος 159.076,00 ευρώ."
Προϋπολογισμός του Κληροδοτήματος του 2025. Πηγή: Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας
" Ἀριθ. 315Δωρεά οἰκοπέδου δρχ. 100.000.-Ἐν Ζαγορᾷ καί ἐν τῷ γραφείῳ μου, κειμένῳ ἐν τῇ κατά τήν συνοικίαν τῆς Ἁγίας Κυριακῆς οἰκίᾳ τῆς Εὐριδίκης Παπαχρήστου, σήμερον τήν ἑβδόμην ,7, τοῦ μηνός Σεπτεμβρίου τοῦ χιλιοστοῦ ἐννεακοσιοστοῦ τριακοστοῦ ὀγδόου ,1938, ἔτους, ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος Τετάρτην, ἐνώπιον ἐμοῦ τοῦ συμβολαιογράφου καί κατοίκου Ζαγορᾶς Χριστοδούλου Ἐμμανουήλ Μπαλλῆ, ἑδρεύοντος ἐνταῦθα, παρουσίᾳ καί τῶν μαρτύρων Φιλίππου Ἀλεξάνδρου Ἀγγελίνη δικολάβου καί Δημητρίου Γεωργίου Κανελλῆ, Κοινοτικοῦ Γραμματέως, κατοίκων ἀμφοτέρων Ζαγορᾶς, γνωστῶν μοι πολιτῶν Ἑλλήνων, ἐνηλίκων καί μή ἐξαιρετέων, ἐνεφανίσθησαν οἱ ἐπίσης γνωστοί μοι καί μή ἐξαιρετέοι ἀφ’ ἑνός Ὀδυσσεύς Σταμμούλη Σιάγκος, κτηματίας, κάτοικος Ζαγορᾶς, ἐνεργῶν ἐν προκειμένῳ ὡς διευθύνων τάς εργασίας τῆς ἐνοριακῆς ἐπιτροπείας τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Ἁγίου Γεωργίου Ζαγορᾶς, έξουσιοδοτηθείς πρός τοῦτο δυνάμει τῆς ἐν ἀντιγρἀφῳ συνημμένης ὧδε ὑπ’ ἀριθ. 29 τῆς 5 Ἰουνίου 1938 ἀποφάσεως τῆς ἐνοριακῆς ἐπιτροπείας καί ἀφ’ ἑτέρου Κωνσταντῖνος Δημητρίου Καρρᾶς, ἐφοριακός ἐλεγκτής Α΄τάξεως, κάτοικος ὡς έκ τῆς ὑπηρεσίας του Βόλου καί προσωρινῶς διαμένων ἐνταῦθα, ἐνεργῶν ἐν προκειμένῳ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου Βόλου ἐξουσιοδοτηθείς πρός τοῦτο δυνάμει τῆς ὑπ’ἀριθ. 10.427 τῆς 27 Αὐγούστου 1938 ἐντολῆς τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου Βόλου ἐπισυναπτομένης τῷ παρόντι, ἐνεργοῦντος καί τούτου ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ Ὑπουργοῦ Οἰκονομικῶν, ἐξουσιοδοτηθείς πρός τοῦτο δυνάμει τῆς ἐν ἀντιγράφῳ ἐπισυναπτομένης τῷ παρόντι ὑπ’ ἀριθ. Κ. 20154 της 4 Ἰουλίου Διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καί ἠτήσαντο τήν σύνταξιν τοῦ παρόντος ἐκθέσαντες καί συνομολογήσαντες τά ἑπόμενα: Ἡ ἐνοριακή ἐπιτροπεία τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Ἁγίου Γεωργίου Ζαγορᾶς διά τῆς ὑπ’ ἀριθ. 40 τοῦ ἔτους 1935 πράξεώς της ἀπεφάσισεν ὅπως παραχωρηθῆ δωρεάν πρός τό συμβούλιον Κληροδοτημάτων τό πρός βορρᾶν τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Ἁγίου Γεωργίου Ζαγορᾶς κείμενον οἰκόπεδον μετά τοῦ ἐν αὐτῷ παλαιοῦ οἰκήματος τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ ἄνω ἱεροῦ ναοῦ, πρός ἀνέγερσιν ἐν Ζαγορᾷ μεγάρου ἐκ τῶν πόρων τοῦ κληροδοτήματος Κίμωνος Πανταζοπούλου/μερίς Ζαγοραίων/τῆς ἀποφάσεως ταύτης ἐγκριθείσης ὑπό τοῦ Μητροπολιτικοῦ Συμβουλίου διά τῆς ὑπ’ἀριθ. 835 τοῦ ἔτους 1935 ἀποφάσεώς του ἐπισυναπτομένης ἐν ἀντιγράφῳ τῷ παρόντι, ἐγκριθείσης καί ταύτης διά τῆς ὑπ’ ἀριθ. 39663/1938 ἀποφάσεως τοῦ ἐπί Θρησκευμάτων καί Ἐθνικῆς Παιδείας Ὑπουργοῦ. Τήν δωρεάν ταύτην ἀπεδέχθη ὁ Ὑπουργός τῶν Οἰκονομικῶν ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Πανταζοπουλείου Κληροδοτήματος διά τῆς ἀπό 4 Ἰουλίου 1938 ἀποφάσεώς του ἐπισυναπτομένης τῷ παρόντι ἐν ἀντιγρἀφῳ. Ἤδη ὁ πρῶτος τῶν συμβαλλομένων Ὀδυσσεύς Σταμούλη Σιάγκος ὑφ’ ἥν παρίσταται ἰδιότητα δωρεῖται ἀπό τοῦδε πρός τό Πανταζοπούλειον Κληροδότημα ἕν οἰκόπεδον κείμενον πρός βορρᾶν τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Ἁγίου Γεωργίου Ζαγορᾶς, ἐντός τῆς κωμοπόλεως Ζαγορᾶς τοῦ τέως ὁμωνύμου δήμου, ὅσης ἐκτάσεως καί ἄν εἶναι, μετά τοῦ ἐν αὐτῷ παλαιοῦ οἰκήματος, ἄλλοτε ποτε ἀστυνομίας, ἀρχόμενον μετά δέκα ,10, μέτρα ἀπό τοῦ βορείου τοίχου τοῦ παρεκκλησίου Ἅγιος Σπυρίδων, ἤ μετά εἴκοσι πέντε ,25, μέτρα ἀπό τοῦ βορείου τοίχου τοῦ κτιρίου τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Ἁγίου Γεωργίου Ζαγορᾶς, τηρουμένης τῆς ἀποστάσεως ταύτης τῶν εἴκοσι πέντε ,25, μέτρων ἀπό τοῦ ἱεροῦ ναοῦ, ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ μήκους τοῦ παραχωρουμένου οἰκοπέδου, ἀπό δυσμάς ἄρχεται μετά ἑπτά καί ἥμισυ 7,5 μέτρα ἀπό τοῦ άνατολικοῦ τοίχου τῶν κτιρίων τοῦ Ναοῦ ἅτινα χρησιμοποιοῦνται σήμερον ὡς παντοπωλεῖα τῶν Κ. Γκαγκάκη καί Κ. Παπαδήμου καί ὁμοίως ἐν συνεχείᾳ μετά ἑπτά καί ἥμισυ μέτρα 7,5 μέτρα ἀπό τοῦ ἀνατολικοῦ τοίχου τῶν κτιρίων τῶν κληρονόμων Γεωργίου Κασίδη, ἤτοι ἡ δυτική πλευρά τοῦ παραχωρουμένου οικοπέδου ἐξικνεῖται μέχρι τοῦ δυτικοῦ τοίχου τοῦ ὑφισταμένου σήμερον καί παραχωρητέου κτιρίου τῆς ἄλλοτε ἀστυνομίας, πρός ἀνατολάς δέ καί βορρᾶν παραχωρεῖται τό οἰκόπεδον ὁλόκληρον. Τό οἰκόπεδον τοῦτο περιῆλθεν εἰς τόν ναόν τοῦτον δι’ ἐκτάκτου χρησικτησίας κατόπιν τῆς πεντηκονταετοῦς καί πλέον συνεχοῦς κατοχῆς καί καρπώσεως. Ἡ δωρεά αὕτη γίνεται ὑπό τούς ἑξῆς ὅρους: 1/ Ἡ συγκοινωνία τοῦ παραχωρουμένου οἰκοπέδου δέν δύναται νά γίνηται διά τοῦ προαυλίου τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Ἁγίου Γεωργίου, δύναται δέ νά γίνη κάτωθι καί πρός ἀνατολάς τοῦ ναοῦ καί ἐν συνεχείᾳ τῆς τερματιζομένης δημοσίας ὁδοῦ Βόλου-Ζαγορᾶς κατ’ εὐθείαν πρός τό οἰκόπεδον. 2/ Τό ἀνεγερθησόμενον κτίριον παρά τοῦ συμβουλίου Ἐθνικῶν Κληροδοτημάτων καί ἐκ τοῦ Κληροδοτήματος Κίμωνος Πανταζοπούλου/μερίς Ζαγοραίων/θέλει χρησιμοποιηθῇ διά τήν στέγασιν τῆς Κοινοτικῆς Βιβλιοθήκης καί Μουσείου Ζαγορᾶς ὡς καί τουριστικοῦ Κέντρου, /ἐπί πλέον δέ/συγκεντρουμένων ἐν τῷ Μουσείῳ τῶν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις καί ἀλλαχοῦ τῆς κωμοπόλεως Ζαγορᾶς ἐκκλησιαστικῶν κειμηλίων. 3/ Ἐκ τοῦ ἀνεγερθησομένου κτιρίου δέον νά παραχωρηθῇ δωρεάν εἰς τόν ἰερόν ναόν Ἁγίου Γεωργίου Ζαγορᾶς ἕν ἰσόγειον δωμάτιον, ἵνα στεγασθῇ ἐν αὐτῷ τό γραφεῖον τοῦ ναοῦ εἰς το διηνεκές οὐχί μικρότερον ἐμβαδοῦ τῶν δέκα τετραγωνικῶν μέτρων ,10 τ.μ.. 4/ Τά ὑλικά τοῦ κατεδαφισθησομένου καί παραχωρουμένου μετά τοῦ οἰκοπέδου κτιρίου/άλλοτε ποτε ἀστυνομίας/ θά παραλάβῃ ἡ ἐπιτροπή τοῦ ναοῦ πρός ἴδιον αὐτῆς λογαριασμόν, θά εισπράττῃ δέ ὁ ἱερός ναός, ὅστις θέλει διατηρήσῃ τήν κατοχήν μέχρι ἀνεγέρσεως τοῦ κτιρίου, τά προκύπτοντα ἐκ τοῦ οἰκοπέδου καί τοῦ ὑπάρχοντος κτιρίου, ἐνοίκια καί εἰσοδήματα ἄνευ ἀντιπαροχῆς τινος πρός τό Κληροδότημα. 5/ Ἄν ἐντός πενταετίας ἀπό σήμερον δέν ἀνεγερθῇ τό κτίριον, ὁ ναός δικαιοῦται ν’ ἀνακαλέσῃ τήν πρός τό Κληροδότημα δωρεάν τοῦ οἰκοπέδου. 6/ Ἡ χρησιμοποίησις τοῦ κτιρίου ὡς τουριστικοῦ κέντρου δέν δύναται ν’ ἀπάδῃ εἰς χρηστά ἤθη καί ἔθιμα, οὔτε καί νά ἀντιβαίνῃ τούς θείους καί Ἱερούς ἐκκλησιαστικούς Κανόνας, καί 7/ τά ἔξοδα τοῦ δωρητηρίου συμβολαίου θά βαρύνουσι τό Κληροδότημα. Ἐδήλωσεν ὁ αὐτός Ὀδησσεύς Σταμούλη Σιάγκος ὑφ’ ἥν παρίσται ἰδιότητα, ὅτι παραιτεῖται τοῦ δικαιώματος τῆς ἀνακλήσεως τῆς ἐν λόγῳ δωρεᾶς δι’ οἱονδήποτε λόγον ἄλλον, ἐκτός ἐάν δέν ἀνεγερθῇ τό κτίριον ἐντός πενταετίας, καί ὅτι τό δωρούμενον οἰκόπεδον εἶναι ἐλεύθερον παντός βάρους, δουλείας, χρέους,/ὑποθήκης, διαγράφεται μία λέξις/, ὑποθηκικοῦ καί ἐκνικήσεως τρίτου. Ὁ δέ Κωνσταντῖνος Δημητρίου Καρρᾶς, ὑφ’ ἥν παρίσταται ἰδιότητα καί οὗτος ἐδήλωσεν ὅτι ἀποδέχεται τήν δωρεάν ταύτην καί πάντα τ’ ἀνωτέρω ἐκτεθέντα. Ἐν τέλει τά συμβαλλόμενα μέρη ὥρισαν τήν ἀξίαν τοῦ δωρουμένου οἰκοπέδου εἰς δραχμάς ἑκατόν χιλιάδας ,100.000. Ἐπισυνάπτονται ὧδε 1/ τά ὑπ’ ἀριθ. Π. 12.130 τῆς 11 Ἰουλίου 1933 καί Σ. 8843 τῆς 4 Ἰουλίου 1933 ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρός τήν ἐνοριακήν ἐπιτροπείαν τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Ἁγίου Γεωργίου Ζαγορᾶς καί τό Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας, καί 2/ τά ὑπ’ ἀριθ. 1514, 1673 καί 1977 τοῦ ἔτους 1938 ἔγγραφα τοῦ Μητροπολιτικοῦ Συμβουλίου πρός τήν Ἐνοριακήν ἑπιτροπείαν τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Ἁγίου Γεωργίου Ζαγορᾶς. Ταῦτα συνωμολογησάντων καί συναποδεξαμένων ἀμφοτέρων τῶν ἄνω συμβαλλομένων εἰς οὕς ὑπέμνησα τόν νόμον περί μεταγραφῆς καί τάς συνεπείας τῆς παραλείψεώς του συνετάγη εἰς πίστωσιν τό παρόν, διά δικαιώματά μου τοῦ ὁποίου εἰσπρακτέαι δραχμαί 240, ὅπερ ἀναγνωσθέν εὐκρινῶς καί μεγαλοφώνως εἰς ἐπήκοον ὅλων καί προσηκόντως βεβαιωθέν ὑπογράφεται παρ’ ὅλων καί ἐμοῦ.-
Οἱ Μάρτυρες: Φ. ΑΓΓΕΛΙΝΗΣ, ΔΗΜ. ΚΑΝΕΛΛΗΣΟἱ Συμβαλλόμενοι: ΚΩΝΣΤ. ΚΑΡΡΑΣ, ΟΔΥΣ. ΣΙΑΓΚΟΣὉ Συμβολαιογράφος /Τ.Σ./ΧΡ. ΜΠΑΛΛΗΣ "
" ... Βρέθηκαν επίσης, άγνωστο που, και οι δέκα χιλιάδες οθωμανικές λίρες, που προορίζονταν για φτωχούς ζαγοριανούς και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της πολίχνης. Απ' αυτές οι δυο χιλιάδες μοιράστηκαν πράγματι στους φτωχούς και οι υπόλοιπες οχτώ χιλιάδες κατατέθηκαν στην Ιονική Τράπεζα...
... Η μορφή του Κίμωνα Πανταζόπουλου, νικώντας τον χρόνο πήρε μια καλή θέση στις σελίδες της ζαγοριανής ιστορίας."