Στις 13 Σεπτεμβρίου του 2002, ο Δρ. Ντάνιελ Β. Γουάλας (Dr Daniel B. Wallace) ίδρυσε το Κέντρο Μελέτης Χειρογράφων της Καινής Διαθήκης, (εν συντομία στην παρούσα ανάρτηση θα το αναφέρουμε ως ΚΜΧΚΔ) αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες για τη διατήρηση και μελέτη των ελληνικών χειρογράφων της Καινής Διαθήκης. Το Ίδρυμα αυτό βρίσκεται στην πόλη Πλάνο, 20 μίλια βόρεια του Ντάλλας της Πολιτείας του Τέξας.
 |
| Πηγή: Κέντρο Μελέτης Χειρογράφων Καινής Διαθήκης |
Από τότε, η συνεργασία του με πάνω από σαράντα ινστιτούτα σε τέσσερις ηπείρους, έχει δώσει εκατοντάδες χιλιάδες ψηφιοποιημένα αντίγραφα. Παράλληλα με την ψηφιακή διατήρηση αυτών των πολύτιμων εγγράφων, το ΚΜΧΚΔ έχει καταστήσει πολλά από αυτά ευρέως διαθέσιμα. Έχει ανακαλύψει δεκάδες χειρόγραφα της Καινής Διαθήκης που ο ερευνητής αλλά και ο απλός αναγνώστης μπορεί να τα δει στην ψηφιακή συλλογή χειρογράφων του.
Οι αποστολές του Κέντρου αυτού στην Ελλάδα επισκέφθηκαν και την Δημόσια Βιβλιοθήκη Ζαγοράς κατά τον Ιούλιο του 2012 και τον Μάρτιο του 2013. Είχαν φυσικά εκ των προτέρων εντοπίσει το προς ψηφιοποίηση υλικό: συγκεκριμένα έξι χειρόγραφους κώδικες. Ο εξοπλισμός τους ήταν εντυπωσιακός: Φωτογραφικές μηχανές τελευταίας τεχνολογίας με εναλλακτικούς φακούς για κάθε περίπτωση, πτυσσόμενα αναλόγια για τοποθέτηση των χειρογράφων σε ιδανική θέση με μικρή γωνία ανοίγματος χωρίς να ταλαιπωρούνται αυτά στο ελάχιστο, σύστημα ψυχρού φωτισμού, όποτε αυτό χρειάζονταν, ώστε να περιορίζεται όσο το δυνατόν η φωτοοξείδωση των σελίδων και πολλά άλλα... Το εντυπωσιακότερο ήταν η προσαρμογή της φωτογραφικής μηχανής σε στήριγμα με πολλαπλές αρθρώσεις ώστε να έχει την δυνατότητα να έλθει ακριβώς μπροστά στην σελίδα και να την φωτογραφήσει χωρίς να αγγιχθεί αυτή στο ελάχιστο. Καμμία σχέση δηλαδή με τις κοινές μεθόδους ψηφιοποίησης των επίπεδων σαρωτών οι οποίες ταλαιπωρούν τις περισσότερες φορές τα βιβλία και ιδίως τις παλιές εκδόσεις... Και όλος αυτός ο εξοπλισμός συνοδεύονταν από έναν δεύτερο, πανομοιότυπο, ώστε εάν σε κάποιο εξάρτημα του πρώτου συνέβαινε οποιαδήποτε βλάβη, αμέσως γίνονταν αντικατάστασή του από το αντίστοιχο του άλλου και έτσι η εργασία συνεχίζονταν απρόσκοπτα!
 |
| Απόψεις από τον εξοπλισμό ψηφιοποίησης. Πηγή: Κέντρο Μελέτης Χειρογράφων Καινής Διαθήκης |
Το αποτέλεσμα της ψηφιοποίησης είναι εντυπωσιακό, όπως μπορεί να διαπιστώσει ο ερευνητής αλλά και ο απλός αναγνώστης.
Κατά την πρώτη επίσκεψη, στις αρχές Ιουλίου του 2012, φωτογραφήθηκαν οι κώδικες 1 και 12. Κατά την δεύτερη, στα μέσα Μαρτίου 2013, φωτογραφήθηκαν οι 4, 2, 3 και 9.
Και εδώ όμως η αρίθμηση του Βιβλίου Εισαγωγής της Βιβλιοθήκης που υιοθετήθηκε στα 2007 και όχι αυτή του Νέου Ελληνομνήμονος, ταλαιπωρεί*. Τα μέλη της αποστολής, όπως θα διαπιστώσει ο ερευνητής στις συνοδευτικές παρατηρήσεις (Description of Manuscript) του κάθε κώδικα που φωτογράφησαν, προσπάθησαν να συσχετίσουν τις δύο αριθμήσεις, αναφέροντας αυτήν του Βιβλίου Εισαγωγής ως "νέα" ("new numbering system"), κάτι που σε έναν-δύο κώδικες δεν το κατάφεραν. Το πράγμα καθίσταται πολύ κουραστικό γι' αυτό πιο κάτω δίνουμε απευθείας την αντιστοιχία του αριθμού ψηφιοποίησης που δόθηκε από την αποστολή στον κάθε κώδικα, με τον αριθμό του στον Νέο Ελληνομνήμονα. Έτσι έχουμε:
GA Lect 1676 αντιστοιχεί στον υπ' αριθ.: 4 κώδικα κατά Ν.Ε.
GA 2414 αντιστοιχεί στον υπ' αριθ.: 1 κώδικα κατά Ν.Ε.
GA 2418 αντιστοιχεί στον υπ' αριθ.: 2 κώδικα κατά Ν.Ε.
GA 2422 αντιστοιχεί στον υπ' αριθ.: 3 κώδικα κατά Ν.Ε.
GA 2433 αντιστοιχεί στον υπ' αριθ.: 9 κώδικα κατά Ν.Ε.
GA 2434 αντιστοιχεί στον υπ' αριθ.: 12 κώδικα κατά Ν.Ε.
Στις συνοδευτικές παρατηρήσεις του ΚΜΧΚΔ για τον κάθε ψηφιοποιημένο κώδικα ο ερευνητής ίσως διαπιστώσει διαφορές στην χρονολόγηση με την αντίστοιχη στον Νέο Ελληνομνήμονα. Θεωρούμε ότι από την συστηματική και με σύγχρονα τεχνολογικά μέσα εργασία του Ιδρύματος θα ήταν δύσκολο να προκύψει λάθος. Δεν είμαστε όμως ειδικοί στο θέμα.
Ειδικά για την σπουδαιότητα του υπ' αριθ.: 1 κώδικα της Βιβλιοθήκης (ο οποίος είναι και το παλαιότερο βιβλίο της: δέκατος αιώνας), πέρα από την αναφορά μας σ' αυτόν σε προηγούμενη ανάρτηση, παραθέτουμε φωτογραφία σημείωσης του ερευνητή Α. Νικαρούση:
 |
 |
Χειρόγραφο υπ' αριθ.: 1 της Βιβλιοθήκης Ζαγοράς Περγαμηνή του δέκατου αιώνα |
Ο ερευνητής μπορεί να ανατρέξει και να δει τους κώδικες της Βιβλιοθήκης Ζαγοράς στον Νέο Ελληνομνήμονα (και στην άμεση συνέχειά του από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης).
________________________________
* Προφανώς όταν οι υπεύθυνοι της Βιβλιοθήκης Ζαγοράς που είχαν την εποπτεία της ψηφιοποίησης των χειρογράφων της καθώς και της ανάρτησής τους στο ψηφιακό αποθετήριό της, αποφάσισαν να ακολουθήσουν την αρίθμηση του Βιβλίου Εισαγωγής, κάτι θα γνώριζαν παραπάνω από τους επί 10ετίες υπηρετήσαντες σ' αυτήν υπαλλήλους οι οποίοι ακολουθούσαν τον Νέο Ελληνομνήμονα. Πιθανόν έλαβαν αυτή την απόφαση συμβουλευόμενοι ειδικούς επί του θέματος αλλά και ανάλογες Βιβλιοθήκες της Χώρας οι οποίες διαθέτουν παρόμοιο υλικό. Σε καμμία περίπτωση δεν θα θέλαμε να πιστέψουμε ότι αυτενέργησαν σε ένα τόσο σοβαρό θέμα μη λαμβάνοντας υπ' όψιν κανέναν...