Στο κεφάλαιο "Τα παρασκήνια της Βαλκανικής Συμμαχίας" στην "Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας" του Ζαγοριανού ιστορικού Γιάννη Κορδάτου διαβάζουμε:
« ...Η ελληνική κυβέρνηση από το Δεκέμβρη 1911 είχε πληροφορηθεί από την αγγλική, πώς κάτι μαγειρεύεται στη Σόφια. Ο Βενιζέλος τότε ανήσυχος αλλά και προνοητικός βολιδοσκοπούσε τη Σόφια και άφηνε να υπονοηθεί πως ήταν πρόθυμος να συνεννοηθεί με τη βουλγαρική κυβέρνηση για όλα τα ζητήματα που δημιουργούσαν προστριβές ανάμεσα στις δυο χώρες. Επειδή δε η Τουρκία έκανε στρατιωτική επίδειξη κατά της Βουλγαρίας, ο Βενιζέλος ειδοποίησε μυστικά το Βούλγαρο πρωθυπουργό Γκέσωφ ότι η Ελλάδα σε περίπτωση πολέμου θα χτυπήσει την Τουρκία.
Μια λοιπόν που έγιναν οι πρώτες επαφές, η κυβέρνηση της Μεγάλης Βρεταννίας κρατήθηκε από το Βενιζέλο ενήμερη. Ο Έλληνας πρωθυπουργός ξέροντας πως ο τσάρος και το ρωσικό επιτελείο υποστήριζαν τη Βουλγαρία και τη θεωρούσαν προχωρημένο φυλάκιό τους, στηριζόταν στην Αγγλία που στο Ανατολικό Ζήτημα επί εκατό χρόνια είχε βάλει για σκοπό της να εμποδίσει την κάθοδο των Ρώσων στο Αιγαίο.
Το Φόρεϊν Όφφις ενέργησε πολύ προσεχτικά και για να μην αποκαλυφθούν οι ενέργειές του, ανάθεσε στον Άγγλο δημοσιογράφο Μπάουτσερ, που ήταν ανταποκριτής της εφημερίδας «Τάιμς» του Λονδίνου, και πηγαινοερχόταν στη Σόφια, Αθήνα και Βελιγράδι, να παίξει το ρόλο του μεσολαβητή μεταξύ Γκέσωφ και Βενιζέλου για ν' αρθούν οι παρεξηγήσεις και υπογραφεί μυστική ελληνοβουλγαρική συμμαχία με τον αντικειμενικό σκοπό να τραβήξει τη Βουλγαρία από το άρμα της Ρωσίας.
Γι' αυτό, όπως αποδείχτηκε πιο ύστερα, στο Βενιζέλο υποσχόταν τη Θεσσαλονίκη και στον Γκέσωφ τη μερίδα του λέοντος - τη Θράκη και Μακεδονία. Ο Μπάουτσερ, είναι αλήθεια, έκανε καλά τη δουλειά του και έπαιξε αριστοτεχνικά το ρόλο του. Οι μυστικές διαπραγματεύσεις προχώρησαν, χωρίς στην Αθήνα, εκτός του Βενιζέλου, να ξέρει κανείς τι μαγειρευόταν και ούτε στη Σόφια οι ξένοι διπλωμάτες να πληροφορηθούν και να πάρουν χαμπάρι το ρόλο του Μπάουτσερ.
Όταν όλα ήταν έτοιμα, ήρθε στην Αθήνα (τέλη Μάρτη 1912) ο Μπάουτσερ κομίζοντας προσωπικό μυστικό υπόμνημα του Γκέσωφ προς το Βενιζέλο. Ο Βενιζέλος για να μελετήσει απερίσπαστος τους όρους του υπομνήματος, κάλεσε το φίλο του βουλευτή Βόλου Αλέξ. Κασσαβέτη, που είχε αρχοντικό στη Ζαγορά Πηλίου, και του είπε πως επιθυμούσε να επισκεφθεί το Πήλιο και να μείνει μια βδομάδα στη Ζαγορά για να αναπαυθεί.
Το Αρχοντικό Κασσαβέτη στην Ζαγορά. Φωτογραφία από την αυτοέκδοση της Μαρίας Κασσαβέτη-Καραγεωργίου: "Αφιέρωμα στην οικογένεια Κασσαβέτη-350 χρόνια ιστορική διαδρομή" Έτσι, ξαφνικά ο Βενιζέλος στις 2 τ' Απρίλη (1912) αναχώρησε για τη Ζαγορά του Βόλου μαζί με τον Άγγλο δημοσιογράφο Μπάουτσερ και τον ιδιαίτερο γραμματέα του Κλέαρχο Μαρκαντωνάκη. Φιλοξενήθηκε έξη μέρες στο σπίτι του Κασσαβέτη, αλλά τις πιο πολλές ώρες ήταν κλειδωμένος στο γραφείο του με τον Μπάουτσερ και τα έλεγαν. Δημοσιογράφοι δεν πήγαν στη Ζαγορά παρά μόνο εγώ. Ήμουνα τότε προσωπικός φίλος του Κασσαβέτη και εργαζόμουνα στην «Εστία» και «Ακρόπολη».
Ο Βενιζέλος στον Βόλο μαζί με τον Αλέξανδρο Κασσαβέτη. Φωτογραφίες από την αυτοέκδοση της Μαρίας Κασσαβέτη-Καραγεωργίου: "Αφιέρωμα στην οικογένεια Κασσαβέτη-350 χρόνια ιστορική διαδρομή"
Στη Ζαγορά ήρθαν και οι βουλευτές Κ. Σπυρίδης, Κ. Χρυσοχοΐδης και Αγαμέμνων Σλήμαν μαζί με τη γυναίκα του Ναντίνα. Ο Βενιζέλος δυσφόρησε για τον ερχομό τους και έβρισκε τον τρόπο να κάθεται ώρες ατέλειωτες μαζί με τον Μπάουτσερ και να τα λένε «τετ α τετ», καταμόναχοι χωρίς να πάρει μυρουδιά κανείς τι λέγανε.Μόνο όταν μια απ' αυτές τις μέρες ήρθε ένα τηλεγράφημα κρυπτογραφικό από το υπουργείο των Εξωτερικών στο Βενιζέλο, στενοχωρήθηκε πολύ και είπε στον Κασσαβέτη πως «η Ιταλία ετοιμάζεται να καταλάβη τη Μυτιλήνη και τη Χίο, μα ελπίζει, πρόσθεσε, ν' αντιδράση η Αγγλία». Η Αγγλία όμως δεν αντέδρασε και μόνο η Αυστρία έτριξε τα δόντια και έτσι η Ιταλία φοβήθηκε και δεν έκανε απόβαση στα δυο αυτά νησιά. Ένα μήνα όμως αργότερα έβγαλε αγήματα στα Δωδεκάνησα.
Μια άλλη πάλι μέρα, ο Βενιζέλος καθότανε στο μπαλκόνι του σπιτιού του Κασσαβέτη και αγνάντευε τη θάλασσα του Αιγαίου. Άρχισε να σιγοτραγουδάει μια κρητική μαντινάδα και πάνω στα κέφια του είπε στον Κασσαβέτη: «Ελπίζω να πάνε καλά τα πράγματα. Ποιος ξέρει αν ο διάδοχος Κωνσταντίνος δεν είναι τυχερός να μπη στην Πόλη». Μετάνοιωσε όμως, γιατί του ξέφυγαν τα λόγια αυτά και όρκισε τον Κασσαβέτη να μην πει τίποτα. Ο Κασσαβέτης όμως δεν κρατήθηκε και την άλλη μέρα παράβηκε το λόγο του (1) . Κάλεσε τον υποφαινόμενο και το σχολάρχη Ζαγοράς Κωνστ. Κουραβέλο και μας είπε τι του είπε ο Βενιζέλος και μας ξόρκισε να μη μας ξεφύγει λέξη (2).
Η αλήθεια είναι πως δε δώσαμε σημασία, γιατί νομίσαμε πως τα λόγια του Βενιζέλου είχαν το νόημα μιας ευχής, της συνηθισμένης ευχής που ήταν το καταστάλαγμα της Μεγάλης Ιδέας (3).
Ο Βενιζέλος από καιρό είχε βεβαιώσει το Γκέσωφ ότι ο ελληνικός στρατός έχει αναδιοργανωθεί και ότι δέχεται η Βουλγαρία να απλωθεί σ' όλη την ανατολική Μακεδονία όπου πλειοψηφούσαν οι Σλάβοι.
Δυο μέρες μάλιστα πριν φύγει ο Βενιζέλος από τη Ζαγορά, με κάλεσε (όπως είπαμε, ήμουνα στη Ζαγορά όχι απλώς γιατί ήταν το χωριό μου, αλλά πήγα ως ανταποκριτής της «Εστίας» και «Ακρόπολης») (4), μου έδωσε ιδιόχειρο σημείωμα και με παρακάλεσε να «κατασκευάσω» μια συνέντευξή του. Κάθησα και σκάρωσα τη συνέντευξη, την είδε ο Βενιζέλος και τη διόρθωσε σε μερικά σημεία. Ύστερα μου την έδωσε και μου είπε να τη δημοσιεύσω σε μια εφημερίδα του Βόλου και να στείλω και τηλεγράφημα σχετικό στην «Εστία».
Τη συνέντευξη την έστειλα στη «Θεσσαλία» του Βόλου. Μαζί με άλλα, ο Βενιζέλος δήλωνε ότι θα γίνουν μεγάλα γυμνάσια του ελληνικού στρατού στη Θεσσαλία. Στο σημείο αυτό άφηνε να υπονοηθεί ότι δεν φοβάται πια τους Τούρκους.
Η συνέντευξη παρεξηγήθηκε από τις κυβερνήσεις Αγγλίας, Γαλλίας και Γερμανίας και ο Κορομηλάς (υπουργός Εξωτερικών) ζήτησε από το Βενιζέλο να τη διαψεύσει. Πράγμα που έγινε. Με κάλεσε και μπροστά στον Κασσαβέτη, μου είπε:
«-Έδωκα εντολή να διαψευσθή η συνέντευξίς μου. Εθνικοί λόγοι επιβάλλουν τούτο. Νεαρέ, δεν πρέπει να διαμαρτυρηθής γιατί θα σε βγάλω ψεύτη».
Όταν έγινε η διάψευση, ο Βενιζέλος, για να με ικανοποιήσει, έπιασε μαζί μου συζήτηση για το γλωσσικό ζήτημα και έτσι του δόθηκε η ευκαιρία να δώσει ένα μάθημα στη Ναντίνα Σχλήμαν που ήταν φανατική καθαρευουσιάνα και ανοητολογούσε από το πρωί ως το βράδυ.
Ως την ώρα που έφυγε ο Βενιζέλος από τη Ζαγορά, ήταν πολύ αισιόδοξος και όλο γελαστός. Φαίνεται, ο Μπάουτσερ τον είχε διαβεβαιώσει ότι ήταν σίγουρος ότι όλα θα πήγαιναν καλά.
Σε λίγο έγιναν και τα μεγάλα γυμνάσια του στρατού, όχι όμως στη Θεσσαλία, αλλά στον κάμπο της Θήβας -Τανάγρας. Έγιναν αυτού για να μην παρεξηγηθούν από την Τουρκία. Τα γυμνάσια οργανώθηκαν από τη γαλλική στρατιωτική αποστολή. Στο τέλος έγινε κριτική από τον αρχηγό της αποστολής στρατηγό Εντού, που μίλησε πολλή ώρα. Ύστερα πήρε το λόγο ο διάδοχος Κωνσταντίνος που «επέκρινε μετά δριμύτητος το έργον των Γάλλων...»
___________________________
1. Με τον Κασσαβέτη ο σύνδεσμος της οικογενείας μου ήταν πολύ στενός. Ο πατέρας μου σ' όλη του τη ζωή ανήκε στο κόμμα του Κασσαβέτη.
3. Το Σεπτέμβρη του 1912 όταν με τους ήχους των κανονιών αναγγέλθηκε η στρατιωτική συμμαχία των Βαλκανίων, ο Βενιζέλος γελώντας, είπε στον Κασσαβέτη: «Στο σπίτι σου καταρτίστηκε η Ελληνοβουλγαρική συμμαχία και τώρα εξαρτάται από το διάδοχο Κωνσταντίνο και τον ελληνικό στρατό να πραγματοποιήσουν εκείνα που σου είπα. Θυμάσαι;».
4. Στην «Ἀκρόπολη» (8 τ' Απρίλη 1912) δημοσιεύτηκε ανταπόκριση με την υπογραφή μου, στην οποία περιγράφεται η παλλαϊκή υποδοχή που έγινε στο Βενιζέλο από τους χωριανούς μου Ζαγοριανούς. Επειδή ήταν γραμμένη στη δημοτική, ο γλωσσαμύντορας Γ. Πωπ, στην εφημερίδα του «Ἀθῆναι», έγραψε πειραχτικό σημείωμα.»
Την ανταπόκριση αυτή που αναφέρει ο Γιάννης Κορδάτος στην παραπάνω υποσημείωσή του (4), με τις υπέροχες περιγραφές της, δημοσιεύουμε στην σημερινή ανάρτηση. Βρίσκεται στο φύλλο της 10ης Απριλίου της Αθηναϊκής εφημερίδας "ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ" στην 1η και 2η σελίδα του.
«ΖΑΓΟΡΑ 6 Ἀπριλίου. -Τοῦ ἀνταποκριτοῦ μας-
Ἀκούραστος, ἀτσαλένιος, νεάζων, σφριγηλός ὁ κύριος Πρόεδρος πρωΐ πρωΐ βγῆκε περίπατο ν’ ἀναπνεύση τόν ἀνοιξιάτικο ἀέρα γεμάτον ἀπό τήν εὐωδία τῶν λουλουδιῶν καί ν’ ἀκούση τό τραγούδι τῶν ἀηδονιῶν. Πῆγε μέ τήν κυρίαν Μαρήν Κασσαβέτη καί μέ τήν ἀκολουθίαν του στήν βυζαντινοῦ ρυθμοῦ ἐκκλησίαν τῆς «Μεταμορφώσεως», θαυμάζων τήν βλάστησιν τῶν ὀρμανιῶν καί τό γαλανό χρῶμα τῆς ἤρεμης θάλασσας τοῦ Χορευτοῦ.
Στό γύρισμα ἐδέχθη τάς ἀρχάς. Προπορεύεται εἰς τό ἰδιαίτερον σαλόνι τοῦ Πρωθυπουργοῦ ὁ εἰρηνοδίκης κ. Τριανταφύλλου, τριανταφυλλένιος καί γελαστός, τόν ἀκολουθεῖ ὁ Σχολάρχης κ. Κουραδέλος, σοβαρώτατος, κατόπιν μπαίνει μέσα πεταχτά πεταχτά ὁ δημοτικιστής καί ἑλληνικώτατος στήν καρδιά Ἀπόστ. Χατζηνικολάου δημοδιδάσκαλος, ἔπειτα κατά σειράν ὁ τελώνης Χορευτοῦ καί οἱ ἄλλοι δημοδιδάσκαλοι μετά τοῦ κλήρου τῆς Ζαγορᾶς ἐπικεφαλῆς ἔχοντες τήν μουρμουρίζουσαν σιλουέταν τοῦ Παπαλευτέρη. Ὁ Πρωθυπουργός κ. Βενιζέλος χαιρετᾶ καί συνομιλεῖ μέ κάθε ἕναν σχετικῶς μέ τήν ὑπηρεσίαν των.
ΧΩΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΠΟΝΑ
Τό χθεσινό ἀπόγευμα εἶχαν ἔλθει καί πέντε-ἕξη χωρικοί ἀπό τά Φάρσαλα, ἦρθαν πεζή νά παραπονεθοῦν στόν προστάτην των, στόν πατέρα τῆς φτώχειας, στόν λατρευτόν του Ἑλληνικοῦ λαοῦ, γιά τά βάσανα πού τραβοῦν ἀπό τούς τσιφλικάδες, ἦρθαν νά ποῦν τόν πόνο τους.
Τό βράδυ-βράδυ μέ ἕνα τρέξιμο ἐξαφνικό τοῦ καλομελετημένου ἀστυνόμου Ζαγορᾶς, ὅλοι ὅσοι κάθουνταν μέσα στά καφενεῖα βγῆκαν ἔξω χειροκροτοῦντες τόν ἐρχόμενον μετά τῆς εὐγενικωτάτης κυρίας Κασσαβέτη πρωθυπουργόν εἰς τήν πλατείαν τήν δαφνοστολισμένην καί σημαιοστολισμένην.
Πλατεία Αγ. Γεωργίου. Παλιά κάρτ-ποστάλ Φτάνουν μπροστά στή Δημαρχία, πότε ἔγινε ἀγνώριστη χάρις εἰς τόν δημογραμματέα Χρῆστον Σταμούλην. Ὁ βουλευτής κ. Κασσαβέτης διευθύνεται πρός τήν ἐκκλησίαν τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Ὁ κ. Βενιζέλος τόν ἀκολουθεῖ ἐνῶ τά χειροκροτήματα ἐξακολουθοῦν.
Μπαίνουν μέσα στήν ἐκκλησία, ὁ πρωθυπουργός κάνει τόν σταυρόν του, βγάζει μία πενταρίτσα ἀπό τήν τσέπη του κι ἀγοράζει ἕνα κεράκι τό ὁποῖο ἀνάφτει μέ εὐλάβειαν. Κατόπιν περιεργάζεται διάφορα μέρη τῆς ἐκκλησίας, ἰδίως τό βυζαντινόν τέμπλον της. Ἡ κυρία Κασσαβέτη προθυμοτάτη νά δώση πάσαν πληροφορίαν. Ζητεῖ νά ἴδη τήν ἱστορικήν καί πλουσίαν βιβλιοθήκη Ζαγορᾶς. Ὁ πρόεδρος τῆς Κοινότητος ὅμως ξέχασε νά τήν ξεσκονίση καί γι’ αὐτό ὑποδεικνύεται καταλλήλως ὅτι λείπει ὁ κλειδοῦχος τῆς βιβλιοθήκης.
Ο ΛΑΤΡΕΥΤΟΣ ΣΥΝΔΗΜΟΤΗΣ
Ὁ κόσμος περιμένει ἔξω ἀπό τήν ἐκκλησία. Μόλις βλέπει τόν Πρόεδρον ἐξερχόμενον ξεσπᾶ σέ χειροκροτήματα. Ἀνεξάντλητος ἐνθουσιασμός, λατρεία ἀνέκφραστη. Ὁ Πρωθυπουργός κάμνει ἕνα γύρο στήν μεγάλη «πλατεῖα», περνᾶ ἀπό μπροστά ἀπό τό ἀριστοκρατικό καφενεῖο τοῦ Τσανάκα ὑπό βροχήν ἐπευφημιῶν. Κυττάζει τό καφενεῖον καί μέ ἕνα χαμόγελο συγκινήσεως διαβάζει χαμηλοφώνως τήν ταινία πού εἶνε ψηλά «Καλῶς ὅρισες λατρευτέ συνδημότα». «Λατρευτέ συνδημότα», ἐπαναλαμβάνει στρεφόμενος στόν κ. Κασσαβέτην.
ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΟΥ ΡΗΓΑ
Ξεκινοῦν για τό ἱστορικό σχολεῖον πού ἐσπούδασεν ὁ ψάλτης τῶν Ἑλληνικῶν ἰδανικῶν, ὁ πρωτομάρτυς Ρήγας. Στό δρόμο κυττάζει τά μεγάλα σπίτια καί ἐρωτᾶ ἄν κατοικοῦνται. Τί ὤμορφο σπίτι λέγει εἰν’ αὐτό δεικνύοντας τήν οἰκίαν τῆς κυρίας Φρόνιμου, μονάχα αὐλόπορταν δέν ἔχει καλήν, πολύ τουρκικήν. Παρακάτω θαυμάζει τό νεόκτιστο σπίτι τοῦ Παφίλη. Ὁ παρακολουθῶν βουλευτής Πατρών κ. Λουκᾶς Ροῦφος λέγει: Τί καλά θά ἦταν ἄν τό Δημοτικό Συμβούλιό μου ἔδινε καί μένα ἕνα καλό οἰκόπεδο. Ὁ πρωθυπουργός ἀπαντᾶ: «Πολύ εὐχαρίστως. Νά πῶ στούς συνδημότας μου νά σού δώσουν».
Ὁ Μαρκαντωνάκης προσθέτει: «Νά σοῦ δωρήσουν οἰκόπεδο μέ τή συμφωνία νά κτίσης παλάτι καί νἄρχεσαι κάθε καλοκαίρι νά κάθεσαι ἐδῶ γιά νά παίρνουν καί οἱ συνδημόται τοῦ κ. Προέδρου παράδες».
Ελληνομουσείο Ζαγοράς. Παλιά καρτ-ποστάλ αρχών του 20ου αιώνα. Σέ λίγα λεπτά βρίσκονται στό ἱστορικό καί ξακουσμένο σχολεῖο τοῦ Ρήγα. Ὁ Πρωθυπουργός ἀποκαλύπτεται ἀπό σεβασμό πρός τόν ἱερόν χῶρον. Τοῦ φαίνεται σάν νά βλέπη φτερουγίζουσαν τήν ἱεράν σκιάν τοῦ Ρήγα, ἀκούει μυστικούς ψιθυρισμούς. Στέκεται ἐμπρός στήν πόρτα τοῦ σχολείου τήν κυττάζει καί μέ τήν γλυκιά φωνή τοῦ λέγει: «Καστανιά εἶνε καί οἱ καστανιές εἶνε γερά ξύλα. Εἶνε ἡ ἴδια πόρτα ἡ παληά, ἡ πόρτα πού γνωρίζει τόν Πρωτομάρτυρα.
Το Ελληνομουσείο (Σχολείο Ρήγα Φεραίου) της Ζαγοράς. Προπολεμική φωτογραφία ΠΑΡΑΠΟΝΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΟΣ
Σάν χωριάτης, χωρίς νά φοβᾶται μή λερωθῆ ἀπό τίς σκόνες καί τίς ἀράχνες,- μέσα στό σκοτάδι- ἀνεβαίνει στίς ἐρειπωμένες σκάλες. Ὁ κ. Κασσαβέτης τόν πηγαίνει στό δωμάτιο πού ἐχρησίμευε γιά αἴθουσα διδασκαλίας. Τοῦ δείχνει ψηλά στό ταβάνι τήν ξύλινη φουστανέλλα τοῦ Ρήγα. Ὁ Πρωθυπουργός μέ περιέργεια, κυττάζει, γυρίζει βλέπει τό κτίριο ἐρειπωμένο καί κουνεῖ τό κεφάλι τοῦ παραπονούμενος κατά τῆς Κοινότητος.
ΤΟ ΔΑΣΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ
Στό γύρισμα γίνεται μεγάλη συζήτηση γιά τό δασικό ζήτημα. Φωνάζουν ὅλοι καί ὁ κ. Κασσαβέτης ἀναγκάζεται νά φωνάξη τόν ἀγαπητόν μας Γιάννην Πολύμερον γιά νά ἀναπτύξη ἐκ μέρος τῶν ξυλεμπόρων τό σπουδαῖο ζήτημα. Ὁ Πρωθυπουργός μέ προσοχή ἀκούει τόν κ. Πολύμερον καί ἀναγνωρίζει ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἄστοργος – γιά νά μεταχειριστοῦμε τήν κατάλληλη φράσι τοῦ φίλου μας ἀστυνόμου.
Κάποτε ὅμως ξαφνίζεται. Εἶναι τά κορίτσια καί οἱ γυναῖκες τῆς γειτονιᾶς πού ρίχνουν λουλούδια. Οἱ ἀδελφές Ρίζου, διδασκάλισσες, ραίνουν τόν Πρωθυπουργόν μέ πέταλα τριανταφυλλιῶν. Ὁ Πρόεδρος συγκινεῖται, ἀποκαλύπτεται καί εὐχαριστεῖ ψιθυρίζων «Πρώτη φορά βλέπω τέτοια ἁγνά αἰσθήματα».
ΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΦΥΣΕΩΣ
Σήμερα τό πρωί θέλησε νά ἐπισκεφθῆ τήν μαγευτικήν τοποθεσίαν τοῦ «Καλοκαιρινοῦ». Ἀνυπόμονος θέλει νά θαυμάση τίς ἀφάνταστες καλλονές τῆς Ζαγορᾶς. Καβαλικεύουν καί περνοῦν τήν πανεύμορφον Βίγλαν. Ἐμπρός του ξαπλώνεται μεγαλεῖο εὐμορφιᾶς, ἡ θάλασσα ἀπό κάτω μουρμουρίζει ἁρμονικά καί τά ἀηδόνια σκορπισμένα μέσα στήν καταπράσινη βλάστηση τραγουδοῦν ἕνα γλυκύτατο τραγούδι, τό τραγούδι τῆς ἀνοίξεως. Θαρρεῖ κανείς πώς νιώθουν τόν ἐρχομό τοῦ λαοπρόβλητου Πρωθυπουργοῦ.
Το ρέμα του Καλοκαιρινού. Παλιά κάρτ-ποστάλ Στόν «Καλοκαιρινό» στά Τέμπη τῆς Ζαγορᾶς, μένει ἔκθαμβος «Τέτοια φυσική καλλονή δέν εἶδα πουθενά, τέτοιο μεγαλεῖο φύσεως ἀνθοστολισμένης καί ὁλοπράσινης πρώτη φορά βλέπω στή ζωή μου. Οὔτε Ἐλβετία οὔτε κανένα ἄλλο εὐρωπαϊκό τοπεῖο μπορεῖ νά παραβληθῆ μέ τό μέρος αὐτό».
ΤΟ ΠΗΛΙΟΝ ΕΥΡΕ ΤΟΝ ΠΡΟΣΤΑΤΗΝ ΤΟΥ
Ἡ φαυλοκρατία ἔχει τόσον πολύ καταγοητευμένον τόν κόσμον ὥστε ὅλο ἀναφορές καί παράπονα εἶναι γεμάτες. Ἴδια διά τό πολυθρύλλητο καί ἐνδιαφέρον δασικόν ζήτημα, γίνεται μεγάλη συζήτησις. Ὁ Πρωθυπουργός πῆγε μόνος στά ὀρμάνια καί ἀντελήφθη μοναχός του τό ζήτημα καί τάς ἀναγκας τοῦ τόπου. Τό ὡς τώρα περιφρονημένο Πήλιον εὗρε τόν προστάτην του. Στήν πανύψηλη κορυφή τοῦ Πηλίου ἐγλυκοχάραξεν ἡ ἀναγέννησις.
Ἀπό τώρα ἄρχισε νά χρυσώνη τόν Πηλιορειτικόν ὁρίζοντα τό γλυκό φῶς τῆς νέας ζωῆς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΡΔΑΤΟΣ»
Στην συνέχεια παραθέτουμε τα σχετικά αποκόμματα από το φύλλο της 13ης Απριλίου 1912 της ίδιας εφημερίδας, όπου δημοσιεύονται ακόμη δύο ανταποκρίσεις του Κορδάτου σχετικές με την υποδοχή του Ελ. Βενιζέλου από τους Ζαγοριανούς κατά τους περιπάτους του στις συνοικίες της Ζαγοράς. Βρίσκονται στην 1η σελίδα του φύλλου. Οι περιγραφές είναι πολύ πλούσιες και ζωντανές, εάν σκεφθούμε δε ότι μόνον η Ζαγορά εκείνη την περίοδο αριθμούσε κοντά στους 3.300 κατοίκους, καταλαβαίνουμε ότι οι στιγμές εκείνες ήταν μοναδικές στην ιστορία της...
Άλλωστε και ο Μπάουτσερ, όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης πιο κάτω στις δύο σχετικές σελίδες του ημερολογίου του, παρουσιάζει ακριβώς το ίδιο κλίμα, αν και αρκετά επιγραμματικά...
________________________________________________
Πιο κάτω ο αναγνώστης μπορεί να δει τις σελίδες από το ημερολόγιο του Μπάουτσερ, που σχετίζονται με την επίσκεψη στην Ζαγορά, και το οποίο δημοσιεύθηκε στο βιβλίο της Lady Grogan: " The life of J. D. Bourchier", Λονδίνο 1926.
«18 Απριλίου. Το πρωί περπάτησα με τον Βενιζέλο και την παρέα μέχρι ένα σημείο με πολύ ωραία θέα στη θάλασσα. Κατ’ ιδίαν κουβέντα στην επιστροφή. Μου είπε πως οι Δυνάμεις είχαν κάνει ακριβώς τις ίδιες συννενοήσεις...»
«Κατά την διάρκεια αυτών των περιπάτων και ιππασίας στις πλαγιές του Πηλίου συζητήθηκαν πολλές λεπτομέρειες της Ελληνοβουλγαρικής συμφωνίας. Μία πλαγιά βουνού μας παρείχε την καλύτερη δυνατή ευκαιρία για κατ΄ιδίαν συζητήσεις...»
Στην σελίδα 139:
23 Απριλίου. Σηκώθηκα ξανά στις έξι, αλλά ως συνήθως βρήκα τον Βενιζέλο έτοιμο μπροστά μου...
30 Μαΐου. Αθήνα. Στο Υπουργείο Άμυνας με τον Βενιζέλο. Η ελληνοβουλγαρική συμφωνία υπογράφηκε σήμερα.»
Οι αποκλίσεις που παρατηρούνται στις ημερομηνίες οι οποίες αναγράφονται στο ημερολόγιο του Μπάουτσερ οφείλονται στις 13 ημέρες της ημερολογιακής διαφοράς.