Ένα από τα θέματα προηγούμενης ανάρτησης ήταν και η άποψη του μεγάλου Ζαγοριανού ευεργέτη Ιωάννη Πρίγκου για τον ρόλο των προεστών ιδίως σε θέματα παιδείας. Άποψη διαμορφωμένη από προσωπικές του εμπειρίες στις τουρκοκρατούμενες περιοχές όπου έζησε και εργάσθηκε, αλλά και σε όλα όσα αργότερα - εγκατεστημένος πλέον στην Ευρώπη - μάθαινε αλληλογραφώντας με την πατρίδα του.
Η σημερινή ανάρτηση δανείζεται τον τίτλο της από το κεφάλαιο "ΟΙ ΦΩΤΟΣΒΕΣΤΕΣ" της προαναφερθείσας εργασίας του καθηγητή Βαγγέλη Σκουβαρά για τον Πρίγκο. Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφεται, μέσα από τις πηγές, διεξοδικότατα ο ρόλος των προεστών της Ζαγοράς, των προσώπων της Δημοτικής Αρχής, όπως θα λέγαμε σήμερα...
Ένας ρόλος βρώμικος και ελεεινός, αφού, όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης, οι προεστοί πέρα από καταχραστές του δημοσίου χρήματος που ήταν, αδιαφορούσαν και για κάθε τι ωφέλιμο προς τον τόπο. Στην προσπάθειά τους να ικανοποιήσουν τις προσωπικές τους φιλοδοξίες αλλά και την ακόρεστη πλεονεξία τους ποτέ δεν είδαν θετικά τις ενέργειες των Πρίγκου, Πατριάρχου Καλλινίκου του Γ' και άλλων Ζαγοριανών ευεργετών για την βελτίωση των συνθηκών ζωής του τόπου και την πνευματική του αναβάθμιση. Μάλιστα, ούτε λίγο ούτε πολύ, έφθασαν στο σημείο να απειλούνε ανοιχτά τον Πατριάρχη που πάσχιζε για την επαναλειτουργία του κλειστού απ' την αδιαφορία τους ανώτερου σχολείου. Επίσης ο Πρίγκος μετά τον επαναπατρισμό του στα 1776 απειλήθηκε από αυτούς με ξυλοδαρμό και λιθοβολισμό!!!
Και το κορύφωμα;;; Συνεργάστηκαν με τους Τούρκους για να κλείσουν τα σχολεία (το ανώτερο αλλά και εκείνο των "κοινών γραμμάτων" που λειτουργούσε στην συνοικία της Μεταμορφώσεως) με αποτέλεσμα το χωριό να υποστεί βαρειές χρηματικές ποινές...
Πριν όμως προχωρήσουμε στο συγκεκριμένο κεφάλαιο που παρατίθεται αυτούσιο, κρίθηκε σκόπιμο να δοθεί ένας σύντομος χρονολογικός πίνακας σχετικά με την εξέλιξη των παιδαγωγικών προσπαθειών στην Ζαγορά από τα μέσα του 17ου έως και τον 18ο αιώνα.
Τέλη 17ου αιώνα: Λειτουργεί το "Σχολείο των Κοινών Γραμμάτων" σε κελλιά του μοναστηριού της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Γίνονταν εκμάθηση ανάγνωσης και γραφής με χρήση εκκλησιαστικών κυρίως βιβλίων.
1702 ή 1712: 1702 κατά τον ιστορικό Δημήτριο Τσοποτό ή 1712 κατά τον Τρύφωνα Ευαγγελίδη, ιδρύεται ανώτερο σχολείο στο μοναστήρι του Αγ. Ιωάννου του Προδρόμου με πρώτο διδάσκαλο τον Ζαγοριανό ιερομόναχο Ζαχαρία. Αυτό είναι το σχολείο που συχνά αναφέρει στις σημειώσεις του και στις επιστολές του ο Ι. Πρίγκος και στο οποίο δεν μπόρεσε να φοιτήσει αφού μόλις 15χρονος έφυγε από την Ζαγορά.
1754: Το σχολείο κλείνει λόγω αδιαφορίας των προεστών και έλλειψης χρηματικών πόρων. Τελευταίος διδάσκαλος ο ιερομόναχος Ραφαήλ που υπήρξε νωρίτερα διδάσκαλος του Πατριάχου Καλλινίκου.
1762: Η πρώτη αποστολή βιβλίων του Ι. Πρίγκου από την Ολλανδία. Τα βιβλία παραμένουν αχρησιμοποίητα και το σχολείο κλειστό. Την ίδια χρονιά επιστρέφει στην Ζαγορά, ύστερα από τεσσάρων ετών εξορία στο Σινά, ο Πατριάρχης Καλλίνικος και εντατικά αρχίζει να ασχολείται με την επαναλειτουργία του.
1766: Πρώτες χρηματικές ενισχύσεις του Πρίγκου προς την Σχολή η οποία άρχισε να επαναλειτουργεί.
1770: Έλευση στην Ζαγορά του Κωνσταντίνου Τριανταφυλλίδη (Λογιωτάτου), ονομαστού διδασκάλου, Ζαγοριανού. Εφαρμογή στην Σχολή της διδασκαλίας των θετικών επιστημών.
1772-74: Επί σχολαρχίας Κων/νου Τριανταφυλλίδη, έρχεται ο Ρήγας Φεραίος ως μαθητής στην Σχολή.
1776: Επάνοδος του Πρίγκου στην Ζαγορά.
1777: Με γενναία χρηματική ενίσχυση των Πρίγκου και Νικολάου Ζάγορα αλλά και προσπαθειών του Πατριάρχου Καλλινίκου η Σχολή αποκτά καινούργιο οίκημα στις 20 Ιουνίου και της αποδίδεται η ονομασία "Ελληνομουσείο". Λειτουργεί πλέον και ως οικοτροφείο έχοντας την δυνατότητα να φιλοξενήσει μαθητές από πιο μακρινά μέρη.
1780-1781: Αρχίζουν τα προβλήματα στην λειτουργία των σχολείων ("Των Κοινών" και "Ελληνομουσείου") από την φατρία του προεστού Φίλιππου Τζημπανίκου...
Αξίζει να δει τα γεγονότα αυτά ο αναγνώστης όπως τα περιγράφει ο καθηγητής Σκουβαράς μέσα από τις πηγές που διατηρούνται στην Βιβλιοθήκη Ζαγοράς και τις οποίες αναλυτικά παραθέτει...
 |
| Το κεφάλαιο "ΟΙ ΦΩΤΟΣΒΕΣΤΕΣ", αυτούσιο, από το βιβλίο του Β. Σκουβαρά |